Neidio i'r cynnwys

Tudalen:Cymru'r Oesau Canol.djvu/447

Oddi ar Wicidestun
Prawfddarllenwyd y dudalen hon

A dibwyll fydd, wedi bo
Unawr dan y pridd yno.
Ni phraw gael serch, ni pherchir,
Ni phryn un tyddyn o'r tir *****Maddau'r balchder camweddus,
Maddau'r holl bechodau rhus,
Maddau i'm drin godineb,
Ennyd awr yn anad neb.
Maddau y geiriau gwyrion,
Maddau y swynau a'r sôn.
Maddau fy ngham ddrwg amwyll.
A'm taer ddychmygion a'm twyll.
Maddau mab Mair ddiwair wen,
A fegais o genfigen.
Maddau a wneuthum, búm bŵl
A maddau fy ngham feddwl.

Ychydig hefyd, os dim, o ganu cymdeithasol a geir yng Nghymru. Gwyddys i'r Pla Du ladd a difa yn y wlad, fel mewn gwledydd eraill. Un canlyniad yr ymweliad ofnadwy hwnnw yn Lloegr a gwledydd y cyfandir oedd creu dyhead am ryddid, a thorrodd hwnnw allan mewn gwrthryfel yn y man.

Ceir gwaith beirdd, fel awdur Piers the Plowman, yn llawn o ddolefain y llafurwr yn Lloegr, ond yng Nghymru nid oes neb, ag eithrio Iolo Goch, wedi rhoddi darlun o fywyd y "llafurwr, tramwywr maes". Ond gwnaeth Iolo hynny mewn modd prydferth iawn, ond nid oes dim o'r anesmwythyd sydd yn nodwedd mor amlwg yn llên gwledydd eraill i'w glywed yn y gerdd hon ychwaith.

Pan ddangoso rhyw dro rhydd,
Pobl y byd peibl eu bedydd,
Gar bron Duw, cun eiddun oedd,
Gwiw iaith ddrud, eu gweithredoedd.*****Llawen fydd chwedl ddiledlaes
Llafurwr tramwywr maes.
O rhoddes, hael yw'r hoywdduw
Offrwm a'i ddegwm i Dduw. *****O gardod trwy gywirdeb
O lety ni necy neb.
Ni rydd farn eithr ar arnawdd,
Ni châr yn ei gyfar gawdd.
Ni ddeily rhyfel, ni ddilyn.
Ni threisia am ei dda ddyn.
Ni bydd ry gadarn arnam,
Ni yrr hawl gymedrawl gam,
Nid addas ond ei oddef;
Nid bywyd nid byd heb ef.*****