Neidio i'r cynnwys

Tudalen:Dirwyn Edafedd.djvu/80

Oddi ar Wicidestun
Prawfddarllenwyd y dudalen hon

"ffenast". Bu "William bach" gryn amser cyn deall y tric!

Yn 1859 symudodd y teulu i Dinam yn y Gaerwen, i le wedi ei adeiladu iddynt, i gynnwys tŷ a siop a fferm fechan yn ogystal. Yn ddiweddarach trowyd y siop yn dafarn. A dyma ddechrau loes yr hen gloc. Nid oedd mwyach yn simbol pwysig o ddechrau bywyd priodasol, nid oedd ond dodrefnyn anodd ei ffitio i'r tŷ newydd. Nid oedd lle yn y gegin. Ystafell anhwylus oedd; nid oedd gan y sawl a'i cynlluniodd ddychymyg. Cymerai y grisiau i'r llofft un ochr yn gyfangwbl. Ar un ochr 'roedd drws i'r ardd a ffenestr a setl fawr ar ei hyd. Ar yr ochr gyferbyn a'r grisiau 'roedd grât fawr a dau gwpwrdd uchel o bobtu. Ar yr ochr arall safai'r dresal fawr hir a drws yn arwain i ystafelloedd y ffrynt.

Am y parlwr cefn, 'roedd hwn dan ei sang o ddodrefn yn barod. Nid oedd lle ym mharlwr mawr y ffrynt gan mai yno y byddai'r siop (ac yn ddiweddarach, ystafell y dafarn). Yn y seler, 'roedd cegin i'r llanciau a dim modfedd o le yno chwaith. Felly safai'r hen gloc druan ar ffordd pawb yn y gegin, heb wybod i ba le i droi ei wyneb.

Yr oedd tro sydyn ar ganol y grisiau tua'r chwith a math o blatfform bychan rhyw lathen sgwâr. Dyma'r unig fan a gafwyd i osod yr hen gloc—yn y tywyllwch a'r unigedd. Buan iawn yr anghofiodd pawb am ei fodolaeth, a dyna lle y bu am dros drigain mlynedd heb symud, ac er y byddai llawer o dramwyo'r grisiau mewn diwrnod, ni fyddai neb yn sylwi ar yr hen gloc. 'Roedd fel rhan o'r pared. Ni chofiaf ei weld yn mynd erioed.

Ond er na chlywais ef yn mynd yn ystod y chwe blynedd y bûm yn byw yn y Gaerwen, daw meddwl amdano yn sefyll yno yn llonydd ac yn llychlyd ag un adeg arbennig i'm cof.