YR HEN FERCH
Taenwyd newydd un prydnawnwaith
Gan berth'nasau teulu'r Bryn,
Fod genethig wedi ei geni
Rywbryd yn y boreu gwyn,
O fewn bwthyn Bryn Llewelyn
Gyda gwraig brydweddol iach;
Mawr y cyrchu ydoedd yno
Er mwyn gwel'd yr eneth fach.
Tra lliosog yr anrhegion
Gafodd hi yn ddeufis oed,
Aur ac arian, a dilladau,
Goreu welodd neb erioed;
Tyfu wnaeth yn blentyn glandeg
Yn ddifai ar fron ei mam,
Yntau'r tad a wyliai drosti
Yn ofalus rhag cael cam.
Deunaw mis bu'i chryd yn siglo,
Mwy neu lai yn sugno'r fron,
Deuddeg mis cyn d'od i gerdded
Fel hen wraig ar bwys ei ffon;
Pymtheg mis cyn d'od i siarad,
Dwyflwydd oed yn ysgwyd pen,
Ond fe'i gwelwyd hi yn deirblwydd
Wedi gwisgo doli bren.
Bu yn chwareu â theganau
Rai blynyddoedd wedi hyn,
Daeth yn hoff o gasglu blodau
R hyd y meusydd, dôl, a bryn;
Bu yn myn'd i'r ysgol ddyddiol
Yn ddifyrus gyda'r plant,
Dysgai 'i gwersi mor naturiol
A rhedegog ddwr y nant.
