DAU A DWY.
Dau deulu a dwy delyn—dau fach gwair,
Dwy foch goch Llywelyn;
Dwy gôg hardd, a dau gi gwyn,
Dwy fuches, a dau fochyn.
AFON YSTWYTH.
Buddugol yn Cwmystwyth, 1903.
Rhwng bryniau talfrigog a dyffryn godidog
Mae'r Ystwyth ddolenog yn rhedeg i'r môr,
Dros greigiau ysgythrog a glenydd meillionog
Y doldir toreithiog, 'n ol trefniant yr Iôr;
Ei dyfroedd tryloywon, pan gyll ei golygon
Ar fryn Ceredigion yn canu mae hi,
Tra'r haul yn noswylio, a'r daran yn rhuo,
A'r gwynt yn areithio, yn teithio mae hi.
Wrth gychwyn ei gyrfa yn araf y llifa
Dros wyneb y borfa, melfedog ei liw,
Gan ddechreu ymdroelli yn gyflym a gwisgi,
A myna briodi a'r afon du—liw
Yn mreichiau eu gilydd pwy welir mor ddedwydd?
'Does neb ond y prydydd, yn nghwmni ei fun;
Yn canu penillion a thywallt ei galon,
A thraethu'i gyfrinion cuddiedig ei hun.
Celfyddyd gan ddynion ni thorodd ei chalon,
Ufudd—dod yn union a ro'es iddynt hwy;
Arweiniwyd ei dyfroedd rhyd lethrau'r mynyddoedd,
Ac amryw fân gelloedd, i weithfa y plwy';
Olwynion peirianau, ynghyd â melinau,
A dry ar echelau, gan amlder ei grym;
Hi ylch y meteloedd yn lanwedd â'i dyfroedd,
A chluda i'r llynoedd fudreddi di—rym.
