Medi 22. Y godidog degwch yn parhau. Ddoe yn Sul perffaith, gan rin haul y Gŵr biau'r byd, a rhin pregeth y mwynddyn o Borthmadog. Y Llun heddiw yn rhagori ar ei holl ragflaenwyr. O gyfres o ddyddiau gwybrol! O'r tegwch trybelid!
Llond llygaid a mynwes ohono cyn symud cam. Yna, i'w ganol, a thua'r Penmaenmawr. Cefnu arno am ennyd, i wylio dros y bechgyn yn yr ysgolion. Pob un â'i ddosbarth, ei wers, ei hwyl a'i anhwyl. Ciniawa'n dawel a diddig ym Mhlas y Foelas ar de a bara-ymenyn ac wy—wy, ie, wy, yr amheuthun moethus hwnnw, erbyn heddiw. Pryd bach hyfryd, a'm llygaid yn gwledda yr un pryd ar dreflan wasgaredig Dwygyfylchi yn mwy na hanner ymguddio yn y coed; ar y môr yn ymestyn at Graig y Gogarth, ar y tir yn goleddfu i fyny at yr Allt Wen a'r Penmaen Bach; ac ar y ffordd drofaog yn cordeddu i'r lan tua Bwlch Sychnant. Disgyn ar fflach i ganol y cwbl: y pentref mewn cilfach glyd, a rhyw naws bellennig yn hofran drosto'i gyd,—ei hendai gwynion, ei ddau dafarndy distaw, ei goed derw a'i gân gwenyn, yr afon dawel a'i llyfnion feini a'i llu pomprenni. Gwynfyd calon o le bach annwyl, megis un o'r pentrefi wrth draed yr Alpau. Paradwys!—onibai am y giwed Saeson sydd yma ym mhobman . . . hyd yn oed yn "Yr Hen Felin."
Adre erbyn te, a Luned newydd gyrraedd ag esgidiau newydd i bob un o'r plant-a rhai gwynion i'r iengaf. Hwythau'n clochtan drwy'i gilydd, gan ruthro i'w dangos i mi, a Dai'n dangos rhai Owain hefyd,—"rhai gwynion," meddai. Ac ychwanega Mererid: "rhai gwynion. . . iddo fe gael priodi. . . . "Priodi? . . . priodi pwy, Mererid?" Dim ateb, ond Dai'n byrlymu allan . . . "Dai'n priodi Dada. . . "
Hydref
Hydref 4. Bore Sadwrn, a dydd cannaid. Gorffen yn yr ysgolion, ac ail ddechrau yn y Coleg. Cyfarfod â'r myfyrwyr newydd—swil ac ofnus, o Dde a Gogledd, o Lansannan i Ystalyfera. Dim un wedi cael gwers erioed ar Hanes yr Oesoedd Canol, a'r mwyafrif heb wneud Hanes Cymru o gwbl! Gwrhydri Ysgolion Canol Cymru!
Hydref 8. Gwaith y Coleg ar lawn hwyl ers dyddiau. Teirawr y bore heddiw. Llythyr neu ddau: un oddi wrth "B,"—maith, trist, maith. Cwyno am y maglau sydd yn y fyddin, a cheisio dianc i fyd o'i greadigaeth ei hun. Aderyn gwyllt mewn cawell. Druan annwyl!
