Drwy yr oesoedd, dros y ddaear, yn ddibaid ac yn ddigoll,
Fel y tynfaen at y gogledd, mae cyfeiriad dynion oll.
Deuant iddo o ddaeargelloedd, ac oddiar orseddau drud,—
Rhai o ddydd palasau marmor, rhai o nos carcharau mud.
Meddyg dry oddiwrth orweddle gwr yn marw—i farw'i hun;
Angeu selia wefus cenad Iesu yn ei bulpud cun.
Trenga tad mewn eira ganol nos, mewn cwm pellenig, cudd;
Pelydr tanbaid ladd ei blentyn yn y ddinas ganol dydd.
Gyr cymdeithas mewn dialedd melus un i niwl y Glyn;
Hebrwng arall yn ei dagrau heilltion at ei ymyl fyn.
Cristion pur a disglaer, megis seren, ddisgyn iddo ef—
Digon disglaer i oleuo'i gaddug hyd ymylau'r Nef;
Godinebwr sudda ynddo megis cwmwl llawn o fellt,
Gan drymhau ei nos ofnadwy—gan gyffroi ei ochrau cellt!
Yma ocheneidiau natur am anwyliaid teg eu pryd,
Galar gras am gymeriadau greent nef yn llaid y byd,
Griddfan irad annuwiolion wrth neshau i wyddfod Duw,
Moliant saint wrth droi yn engyl, gyd ddisgynant ar fy nghlyw.
IV.
A! wedi bod yn edrych arno oddiar
Fynyddoedd heulog iechyd wedi bod
Yn ceisio dangos achos uthr ei fod,
Ar ol ymlwybro ennyd fèr yn nhawch
A murmur ei ymylon erch—yn awr
Ymsuddaf—yn, neu allan odd y corff,
Nis gwn pa un yn hollol—yn y Glyn—
Glyn Cysgod Angau! Dyma ef ei hun;
A mwy arswydlawn nag y dichon iaith
Fynegi byth, na dyn ddychymyg, yw.
Pa beth, fy awen, weithian elli di!
Golomen lwfr, mor hurt ac egwan wyt!
Heb Dduw o fewn yr oror hon—heb ddim!
Yn llawn o niwl gwenwynig yma, mwg
Drewedig yw ei awyr acw i gyd.
O draw erglywaf gymoedd uthr a llawn
O wae, yn galw drwy riddfanau ar
Fynwentydd tywyll, llawn o ddynion sydd,
Gan ddagrau poethion edifeirwch hwyr
A chwys anobaith, yn barhaus yn wlyb;
Y rhai, wrth ateb, ar ddyfnderoedd mwy
Ofnadwy alwant. Mellt dieithrol drwy
Ei gaddug gyniweiriant ambell waith,"
Gan ddangos, am amrantiad, olygfeydd
Gynyrchent lesmair mewn calonau dur.
Ymddatod mae dynoliaeth ar bob llaw;
Ac ysbryd ar ol ysbryd åd, drwy boen,
Y babell yn yr hon dechreuodd fod.
