Y DYN NATURIOL, MOESOL, AC YSBRYDOL.
I. YMDDENGYS mai un o ddeddfau mawrion a chyffredinol llywodraeth Duw ydyw, fod y llai perffaith yn blaenori y mwy perffaith: "Eithr nid cyntaf yr ysbrydol, ond yr anianol; ac wedi hynny yr ysbrydol." Cawn esiamplau o honi—esiamplau o gynnydd ac ymddyrchafiad, ymhob cyfeiriad. Yr oedd defnydd yn blaenori bywyd yn y greadigaeth; ac ymddangosai ynddi ffurffau is o flaen ffurfiau uwch o fywyd. Yr un modd mewn Rhagluniaeth; y mae hanesiaeth ein byd yn dyfod o gyfnod i gyfnod yn ddysgleiriach, ddysgleiriach. Dilynir bar—bariaeth gan wareiddiad, a gorthrwm a thrueni gan ryddid a dedwyddwch. Y mae prif ddynion yr oes hon fel gwladweinwyr, athronwyr, beirdd, &c., wedi hanu o anwariaid. Onid yw pob goruchwyliaeth ar yr Eglwys yn rhagori—yn rhagori mewn dadguddiad ac ysbrydolrwydd ar yr un flaenorol? Yn gyffelyb gyda golwg ar ddyn, ymddengys yr anifail ynddo o flaen y person. Y mae yn cychwyn ar ei daith gyda chorff perffaith; yn raddol, os deuant byth, y daw ei gynneddfau deallol ac ysbrydol i weithredu yn berffaith. Rhaid ei fod yn flaenorol i bob addysg a deffroad, a chyn meddu unrhyw egwyddorion neu gymeriad moesol, yn feddianol ar ddynoliaeth. Mae yn hynach fel creadur nag ydyw fel sant. O dan bob cynnydd a dadblygiad, ac yn sail i bob ymddyrchafiad ac urddas, y mae ei natur—nid corff nac enaid, ond natur gynnwysedig o gorff ac enaid, ac unrhyw elfen arall a ddichon fod yn perthyn yn hanfodol i ni. Y gwreiddiol, o ganlyniad, yw y dyn naturiol; yr hyn ydyw efe yn flaenorol i, ac yn annibynol ar esiampl, addysg, a chrefydd; yr hyn y gwnaeth Duw ac y gwnaeth pechod ef.
Ymddengys fod y natur hon ag sydd yn eiddo i bob dyn, yn un neillduol ymhob dyn. Er mai yr un ddynoliaeth sydd gan ac yn mhawb, y mae hono yn amrywioi
