"Odyn, gwlei!" atebai Leisa, gan chwerthin drachefn. Erbyn hyn yr oeddynt wedi cyrraedd y cwm wrth odre'r Parc, ac yng ngolau'r lleuad gwelent fintai fechan o fforddolion yn aros wrth wal y Coed. Wedi cyrraedd hyd atynt, pwy a gawsant yno, er eu syndod, ond Robin o'r Llwyn a dau neu dri o'r pentrefwyr.
"Nosweth dda i chi, Robin," meddai Gwladus. "Beth sy wedi'ch tynnu chi ma's mor hwyr?"
"Nos dawch, Miss Bowen," meddai Robin, "a nos dawch i chwithau, gymrodyr. Tybed ein bod i gyd yn cyrchu at yr eos?"
"Odyn, 'roen ni'n meddwl cael ei chlywed hi," atebai Mr. Rowlands. "Wyddoch chi ble mae hi'n canu?"
"Yn ddilys," ebe'r teiliwr, "ni cheir eos—os credwn feirddion—ond mewn llwyn, ac ni cheir llwyn yn y coedydd hyn ond o gylch y llannerch werdd lle gorwedd yr hen Gromlech. Awn felly i'r fan honno, a chawn wybod wrth ei thelori mwyn ym mha lwyn yr erys Pencerddes yr Adar.
Cerdd eos a ddangosai
I mi'n bert y man y bai.
"Ie, gnewn hast," meddai Leisa, "neu falle y bydd hi wedi dibennu canu cyn yr ewn ni yno."
"Nid yw'ch llawforwyn, Miss Bowen," ebe'r teiliwr, gan droi at Gwladus, wrth ddringo i fyny ar hyd y llwybr cul drwy'r allt, "erioed wedi darllen yr hyn a ddywed y beirddion am yr eos:
Yn nyfnder nos o boen a thrais,
Y dyry lais felysaf.'
Gwyddai'r hen feirddion am bob ysgogiad o eiddo pob ysgrubliad ac edn—yn y wig ac ar y buarth. Ond ni cheir neb 'rwan yn canu i'r eos; ac nid wyf fi, brydydd trwstan, erioed wedi clywed ei chainc. Ond heno caf ei chlywed, fel y clywodd Dafydd hi, yn y coed. Er nad yw hi eto yn Fai,
Af i'r coed fel hen Ddafydd '
"A. . .a. . .a!" gwaeddai Leisa o'r tu ôl.
"Beth sy'n bod, ferch?" gofynnai Robin yn grynedig, ac
