"Pe buasai o wedi dweud hynny," oedd yr ateb, "mi fuaswn wedi ei weled ar unwaith."
Credaf mai'r agwedd a ddisgrifiwyd gan fy nghyfaill oedd yr un a welai'r cyhoedd yn gyffredin yn Samuel Evans, ac y mae'n sicr ei bod yn rhan, ac efallai yn rhan pur fawr, o'i bersonoliaeth. Pan fu farw soniodd un papur Saesneg am ei ddull sych a phell, gan ychwanegu iddo wneud llawer tro caredig, yn enwedig â phobl ieuanc. Yr oedd rhywbeth pell yn ei agwedd, ar yr olwg gyntaf beth bynnag yn yr wyneb main, y llygaid treiddgar, llym, y dull cwta, pendant o siarad. Ni welais i ef mewn busnes erioed, ond gallwn yn hawdd gredu y buasai yn ŵr y buasai yn rhaid gwneud cyfrif ohono; yr oedd yn benderfynol, yn alluog, yn chwyrn, ac ni allai oddef ffyliaid yn llawen. Nid gwaith hawdd i neb fuasai taflu llwch i'w lygaid na'i droi oddiar ei lwybr. Yr oedd rhaid i ŵr a lwyddodd ym myd masnach Deheudir Affrica fel yr oedd yn yr adeg pan aeth Samuel Evans yno wrth lawer o benderfyniad. Ac yr oedd yn rhaid i'r gŵr a eisteddodd ynghanol y Moslemiaid i weled chwarae merthyrdod Husein yn Bodjnwrd wrth lawer o feiddgarwch ac o ddewrder oer—y math prinnaf o ddewrder.
Yng Nghymru y gwelais i Samuel Evans, ar faes eisteddfod, yn fy nhŷ fy hun ac yn y gwestai lle'r arhosai ar ei dro, ac yn y lleoedd hynny deuai ochr i'r golwg na wyddai rhai heb fod yn Gymry ddim, y mae'n debyg, amdani. Clywais amdano, pan yn ddyn ieuanc yn dechrau llwyddo yn y Dwyrain, yn dyfod ar ei dro i Rosllannerchrugog, lle'r oedd ei fam weddw yn byw erbyn hynny, ac yn myned a hi allan mewn cerbyd a phar o geffylau, uchafbwynt moethau teithio y pryd hynny, a chlywais am ei ofal cyson amdani tra bu byw.
Clywais ef, yn eisteddfod genedlaethol Caergybi, yn
