ROBERT GRIFFITH ROBERTS 1866-1930
YR oeddym yn gwmni o gwmpas y tân mewn tŷ yng Nghaernarfon flynyddoedd yn ôl—tŷ Richard Roberts, y cyfreithiwr. Yr oedd ef a'i deulu yno, ynghyda'r Parch. Thomas Shankland, y Parch. Robert Griffith Roberts, gweinidog eglwys y Bedyddwyr yn y dref, a minnau. Bedyddwyr oedd pawb ond myfi. Dechreuodd Richard Roberts ddweud hanes cyfarfodydd Clwb Awen a Chân, ac, fel arfer, aeth i hwyl fawr wrth fyned ymlaen, yn enwedig wrth sôn am ddawn Anthropos fel llywydd.
"Wel! mae o'n ddoniol!" meddai. "Ni chlywsoch chi 'rioed y fath beth. Dim byd yn Fethodistaidd yno fo!"
Nid wyf yn meddwl i Richard Roberts, ar anterth ei huodledd, weled ergyd y peth, ond sylwais ar Shankland yn troi llygad direidus arnaf ac yr oedd "R.G." yn ysgwyd yng ngafael y chwerthin mewnol hwnnw a oedd yn un o'i nodweddion hoffus. Yr oedd ganddo hiwmor parod, hiwmor a oedd yn nodweddiadol o'r wlad y tarddodd ohoni, a byddai golau rhyfeddol yn dyfod i'w lygaid pan gyffyrddid ef gan rywbeth. Gŵr hoffus iawn a gŵr neilltuol iawn oedd Robert Griffith Roberts.
Am ei gefndir y gwyddwn i orau, cefndir y ffriddoedd yn Ardudwy, a chredaf fod y cefndir hwnnw wedi magu math neilltuol o bobl, neilltuol yn eu hymddangosiad, yn eu cerddediad ac yn eu dull o edrych ar y byd. Ganed ef yn Nhy'n Llidiart, yn ymyl Gwern y Cynyddion, lle ganed y Parch. Richard Humphreys, yng ngolwg Uwchlaw'r Coed, hen ffermdy urddasol lle bu mab y Cyrnol John Jones o Faesy-garnedd, brawd yng nghyfraith Cromwell, yn byw unwaith,
