Neidio i'r cynnwys

Tudalen:Gwŷr Enwog Gynt Cyfrol II.djvu/44

Oddi ar Wicidestun
Prawfddarllenwyd y dudalen hon

yn lled chwyrn ei air. Yn y cyfarfod ym Mlaenau Ffestiniog wedi iddo ef siarad, dywedodd y llywydd, "Mi gawn ni dipyn o fiwsig rwan."

"Be 'dach chi am gael?" meddai Henry Jones.

"Y band," meddai'r llywydd.

"Tydi band ddim yn fiwsig", meddai Henry Jones. "Gadewch i ni gael tipyn o ganu emynau". Ac felly y bu. Ni wn beth oedd meddwl y band am y ddedfryd.

Fel yr oedd Henry Jones yn gallu cyfuno ei ymresymiad â'i huodledd mewn araith, felly hefyd yr oedd yn gallu cyfuno yr Athro Athroniaeth Foesol yn un o'r cadeiriau enwocaf yr adeg honno â'r gwladwr o Langernyw a'i synnwyr a'i bertrwydd cefn gwlad. Dywedodd wrthyf fel y gofynnodd Cyngor Glasgow iddo ymgynghori a hwy ynghylch addysg fasnachol a thechnegol. "Nid oedd ganddynt syniad am wir amcan addysg", meddai wrth ddweud yr hanes, "a dywedais wrthynt mai'r unig beth y gallent ei wneud oedd cael cyfarfod gweddi a gofyn i'r Arglwydd roi i Glasgow genhedlaeth o blant gyda meddyliau masnachol yn ready made." Fflach o'i dad, y crydd yn Llangernyw, oedd yr ateb yna. Ymhyfrydai mewn straeon am hen gymeriadau gwlad. Yn ystod rhyfel De-heudir Affrica, meddai, yr oedd hen frawd yn ardal Pentrefoelas yn ffyrnig yn erbyn y Boeriaid ac yn cymryd diddordeb poenus braidd yn ffawd y rhyfel. Ni fedrai ddarllen fawr o Saesneg a byddai yn myned i efail y gof am wybodaeth am gwrs y brwydro. Un noson, pan aeth yno i holi, a chwmni o bobl y fro wedi ymgynnull i'r lle, dywedodd y gof fod y newyddion yn ddrwg iawn y diwrnod hwnnw.

"Duwch annwyl! Be' sy' wedi digwydd?" meddai'r ymofynnydd pryderus.

"Wel", meddai'r gof, "mae nhw'n deud fod yr Hollalluog wedi troi o blaid y Boeriaid."

"Yr hen wlanen sal", meddai'r hen ŵr.