WILLIAM LLEWELYN WILLIAMS 1867-1922
YM mis Tachwedd, 1918, a'r etholiad cyntaf ar ol y rhyfel wrth y drws, cefais lythyr oddiwrth W. Llewelyn Williams, yr aelod Seneddol dros ranbarth Caerfyrddin ar y pryd. Dywedodd fod Austin Harrison, golygydd yr English Review a mab Frederick Harrison, yn bwriadu sefyll fel ymgeisydd yn erbyn Lloyd George ym Mwrdeisdrefi Caernarfon. Gwyddai, meddai Llewelyn Williams, fod buddugoliaeth yn amhosibl ac yr oedd yn barod i wynebu curfa drychinebus, ond er mwyn cadw delfryd Cyngrair y Cenhedloedd o flaen meddwl yr etholwyr ystyriai Austin Harrison y buasai cael mil i bleidleisio iddo yn fwy na gwerth yr ymgyrch.
Ychwanegai Llewelyn Williams mai yr amcan oedd ceisio gorfodi'r Prif Weinidog i lunio cynllun ymarferol er sefydlu'r Cyngrair a'i osod gerbron y wlad yn yr etholiad, a thrwy godi'r pwnc yn etholaeth y Prif Weinidog ei hun, gobeithid rhoddi pwysigrwydd cenedlaethol arno. Dywedodd y deuai Austin Harrison a'i gyfeillion i'm gweled. "Gwn y byddwch yn garedig wrthynt", meddai, "ac y rhoddwch gyngor gonest i dri gwr sydd heb feddwl am eu buddianau eu hun ond sydd a'u bryd-mawredd annwyl, yn y dyddiau hyn!—yn llwyr er dyrchafu dynoliaeth". A dyma eiriau olaf y llythyr: "'Rwyf fi yn sefyll naill ochr. Bu meibion Serfia yn rhy gryf-am dymor. Ond-resurgam!" Rhoddwyd y coupon yn ei erbyn yn ei etholaeth ar ol blynyddoedd o wasanaeth i'w wlad a'i blaid.
Nid yw hanes ymgyrch Austin Harrison yn perthyn i bwnc yr ysgrif hon ond hwyrach y dylid dywedyd gair am y peth wrth fynd heibio. Daeth ef a dau gydymaith i edrych
