Tudalen:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I.djvu/28

Dyn anwyl, mae 'n beth rhyfedd! mae'r byd i gyd o'i go,
Nid oes yn awr ddim arwydd mawr cyn dyry angau dro.
Mae'r byd yn mynd o chwithig! pa beth fydd diwedd hyn?"
Fel yna 'r ymddiddanai 'n rhydd y ffyddiog Lowri Wynn.
"Ond," ebai 'r mab-yng-nghyfraith, mewn math o araeth lem,—
"Mae ofer-goelion wedi ffoi, a'u holl andwyol drem.
Breuddwydion gwag fel yna, fu gynt yn blino 'r wlad,
A ddylid ymlid bob yr un i'w cartref at eu tad.
Mae'r cyfryw bethau gwrthun yn drysu synwyr plant,
A dygant ddyn yn gaethwas gwyn yn lle 'i ddyrchafu 'n sant."
"Wel! wel! mae'n rhyfedd gennyf im' fyw i glywed hyn
(A'r dagrau 'n afon ar ddwy foch y tawel Deida Wynn),—
'Mae eisiau coelio popeth a pheidio coelio dim,'
Sydd hen ddiareb lawn o bwyll a ddysgwyd rywbryd im,
Gwell gormod coel na bychan am bethau diddan doeth.
Y ddafad farus ymhob man a fydd yn llom a noeth.
Mae'r eithin hyd y ffriddoedd yn ateb diben da,
Ac nid peth gwael cyn hyn eu cael ar lawer dechreu ha
Yn lle i'r gwan famogiaid, oherwydd tyf yn gynt
Nag unlle feddwn ar y tir oblegid cysgod gwynt;
Pur debyg traddodiadau,—cysgodant borfa fras,
Ac ond eu harfer hwy yn iawn fe gynorthwyant ras."
Ni fynnai 'r plant ddim dadleu. Pa ryfedd? Nid oes maeth
I enaid dyn mewn geiriau sych; na, hoffder oen yw llaeth.
Cyffelyb wyn dynoliaeth; rhaid iddynt ymhob gwlad
Gael yfed llaeth Dychymyg flith, a sugno awen rad.
Chwibianai 'r gwynt yn wichlyd, a Theida syllai 'n syn
Ar lygaid byw ei fochgoch ŵyr—ei anwyl Hywel Wynn.
Chwareuai 'r eneth leiaf yn ddiflin hefo 'i ffon,
A gwaeddodd, 'Teida, teida bach, i bwy y rhowch chwi hon?'
Ei chwaer a dorrodd allan, i wylo, tros y tŷ,—
A chofier mae galarnad merch, fel serch, yn fawr, a chry,
Yn dyner, eto 'n donnog; yn feiddgar, eto 'n fwyn;
Fel cawod drom ar fore Mai yn curo twf i'r brwyn.
Yr hyn a berodd iddi—fel yma ganddi gawn,
Dywedodd, "O! fy anwyl daid, pan ow'n i 'nol y mawn,
Mi glywais ryw aderyn yn rhoddi cleglais hyll,
A gwn ei fod yn dod i lawr hyd lwybyr Bryn y Cyll;
Mae angau am ddod yma! mi welais ganwyll werdd
Ar ben y gist gyffylog fawr, ac fel y dwed y gerdd;—
'Mae 'r deryn corff a'r ganwyll yn crybwyll i bob un
Y daw yr awr pan a i lawr yn welw iawn ei lun."
A chyn i'r bore ddyddio 'roedd angau 'n swrth ei wedd
Yn hwylio cwsg i'r fechan lon, y leiaf—yn y bedd;
Fe flysiodd ffon ei Theida, gofynnodd, "Pwy gaiff hon?"
Ond aed a hi i arall wlad lle nad oes eisiau ffon.