Tudalen:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I.djvu/29

Peth rhyfedd gweled egin pan fydd yr Hydref gwyw
Yn taenu mantell felen goch dros wyneb pob peth byw;
Ond os yw'r dail yn marw yn welw ar y coed,
Daw gwanwyn gwyrdd ag eraill fyrdd gyn hardded ag erioed.
Rhyw fath o ail-argraffiad blynyddol ydyw hyn,
O'r tesog ddydd i'r adeg bydd y rhew yn toi y llyn;
Bob Ebrill daw briallu, bob Rhagfyr eira gwyn,—
Cyffelyb hefyd deddfau'r nef yn enaid Hywel Wynn.
Yn anian gwelir adlun o'r pethau dwyfol sydd
Yn wir sylweddau pur a glân yn nhawel wlad y dydd.
Mor anwyl bywyd bugail, yn darllen meddwl Duw
Wrth gerdded hyd y bryniau serth,—yn dysgu dynolryw!
Yr haf a'r gaeaf hefyd a ddygai ger ei fron
Ieuenctid llon a henaint llesg, yn arlun einioes gron.
Yng nghegin Hafod Lwyfog, 'roedd Teida 'n aeaf oer,
Ei wallt yn wyn, ei gam yn fyr, a'i en fel corniog loer;
Er hynny 'roedd anwyldeb a phurdeb yn ei foes,
Yn goron wen o gylch ei ben, yn addurn diwedd oes.
Ei ŵyr oedd fel Mehefin, yn wridog fywiog fel
Yr awel droellog ar y bryn ar fore diwrnod hel;
Neu fel symudliw enfys ar wyneb cwmwl du,
Yn fywyd oll o ben i ben ar fron yr hyn a fu.
Yr oedd yn fugail campus, ac os ae'r praidd ar wib
Ar hyd y cymoedd clywid ef yn chwiban hefo 'i bib—
Pîb wernen fyddai ganddo, a chanai hefo hon
Fesurau ddysgodd gan ei daid yn llawen ac yn llon;
Ond nid oedd un a hoffai yn fwy o ben i ben
Na 'r alaw leddf a ganai Nain, sef Dafydd Garreg Wen.
Ond cymysg ydyw bywyd rhaid bod yr oer a'r poeth,
Y du a'r gwyn, yr hardd a'r hyll, yr ynfyd ffol a'r doeth,
Cyn gellir cael dedwyddwch,—rhaid yfed diod sur,
Ond os ceir 'chydig bach o fêl fe leddfa 'r chwerw gur.
Dechreuodd Hywel fywyd yng nghanol gwenau 'r byd,
A pharodd yntau i wenu 'n llon fel baban yn ei gryd;
Os byddai 'r wyn yn meirw, fe ganai fel y gôg,
Oblegid gwyddai am yr Un a dalai gyda llog.
Pan fyddai 'r clafr yn ysu,—neu'r clwyf yn diflin ladd,
Neu 'r llwynog melyn wrth ei waith yn dangos urdd ei radd
Drwy ddwyn yr ieir a'r gwyddau, ni fynnai rwgnach gair,
Oblegid coeliai fod y byd i gyd yn burol bair.
Rhagluniaeth arno wenai—epiliai 'i braidd yn fwy
Nag eiddo neb bugeiliaid mwyn a drigent yn y plwy.
Ond mae i'r môr ei lanw; ac felly Hywel Wynn;
Cadd ef ei ran o bethau 'r byd,—o lawnder bro a bryn;
Mae hefyd drai bob amser yn dilyn llanw 'r môr,
A thebyg amgylchiadau dyn yn llaw Rhagluniaeth Ior.