Y fan y ganed Anian rinweddol, lân ei foes,
A fu yn abad ffyddlawn ar Dduon Glyn y Groes;
Ac yntau'r bardd awenber, y gwych Lywelyn Goch,
A gofir tra bydd gwernen yn nyrys Goed y Moch;
Tra chwiban yr awelon alawon llawn o nwyd,
Fe sonnir, gwneir yn wastad, am gariad Lleucu Llwyd.
Llanfachreth llonnaf ochrau, yng nghesail bryniau ban,
Yn llennyrch teg meillionog, briallog rywiog ran,
A saif yn synfyfyriol drwy gydol oesoedd maith,
Yn gwylio'r ffrwd furmurol, fyth-fythol ar ei thaith.
Ar lethr y fron hyfrydol, uwch law y llan yn llwyd,
A gosgedd dra hynafol yr eglwys hyglod gwyd,
Gan dystio'n erbyn tostedd, croesineb, llid, a gwawd,
A gwirio'n dra rhagorol fod dyn i ddyn yn frawd;
Yn ddulas wyrdd o'i chwmpas, canghennog frigog yw
Bregethant anfarwoldeb,—"Mae dyn, er marw,'n fyw,
Didranc er crafanc angau, a barrau dur y bedd,
Yn nhawel wlad Paradwys y gorffwys llu mewn hedd."
Ceir yma gydraddoldeb o dan y llenni trwch,
Yr uchel balch a'r isel yn llonydd yn y llwch;
Yr wyryf feindeg siriol, a'r bachgen bochgoch hardd,
Y doeth henafgwr penllwyd, y cerddor per a'r bardd,
Preswylwyr gwych balasau tan gloiau tyn y glyn;—
Cist hirnos, cauaist arnynt, yn ddiwahan fel hyn!
Maent megis blodau'r gaeaf, ym mru'r ddaearen ddu,
Yn aros eres wanwyn i'w hadgyfodi'n gu,
A'r awel yn yr ywen yn sio ar ei sedd,—
'Symuder coeg anrhydedd, a mawredd brau y bedd.'
Ymddwyr dros gaer y dwyrain y nos o'i hogof ddu,
A'r hwyr a'r ucher bygain yn gweini iddi'n gu.
Mae bryn a bro'n tawelu; noswylia'r gweithiwr blin,
Ar ol bod wrthi'n ddiwyd yn gweithio drwy bob hin;
Mae, druan, wedi cyffio, a'i war, oedd syth, yn grwm;
A'i fochau'n deneu bantiog, a'i wisg yn dyllog lwm;
Er hyn, mae'n foddlon dawel,—yn onest lân ei foes,
A gŵyr, ond odid, ddigon—mae'n gwybod am y Groes.
Yr haul, yn olwyn fflamgoch, sudd, sudd i'r eigion mawr,
A chymer yn ei freichiau ei fanon fwyn, y wawr;
Tywyllwch a'i fantellau enhudda yr holl fro,
Ac ebrwydd y daw allan y gwyllion i roi tro.
Rhaid brysio i'r hen breswyl, o Ben y Foel i lawr,—
Nos da'wch olygon tirion,—nos dda, y Gader fawr!
