.jpg)
DINBYCH A DYFFRYN CLWYD
"Cawn ddigon o radlondeb
Ar waelod Dyffryn Clwyd."
LLYN Y MORWYNION
"RYWBRYD yn yr Oesoedd Canol digwyddodd fod prinder mawr o ferched ieuainc yn Nyffryn Ardudwy; a'r gwŷr ieuainc, gan deimlo eu hunigoldeb, a benderfynasant dorri dros y bryniau, a myned a wneddynt cyn belled a Dyffryn Clwyd. Wedi aros ennyd yno cafas rhai rianod, a diatreg groesi y mynyddoedd yn ol a wnaethant. Pan ganfu gwŷr Clwyd hyn, ffromasant, ac ar eu hol yn arfog yr aethant, a phan ar bwys Ffestiniog goddiweddasant wŷr Ardudwy a'r Morwynion. Cymerth ffrwgwd waedlyd le rhwng y ddeu-lu. Gwyliai'r Morwynion y cad ar faes o ben cnicyn o graig gyfagos.
Lladdwyd gwŷr Ardudwy oll. A'r morwynion wrth weled hyn a redasant i'r llyn gerllaw, ac yno y cawsant fedd diarch diamdo, ac fyth wed'yn galwyd ef yn Llyn y Morwynion. Heb fod yn nepell oddiwrtho mae Beddau Gwŷr Ardudwy."
I.
MOR landeg gwedd Traddodiad! Merch hynaf Hanes yw,
Mae'n cadw Brutiau'r oesoedd, cofiannau dynol ryw;
Mae'n chwaer i Cof wybodus, a'r ddiddan ffyddiog Coel
Yr hon sy'n gwledda 'n wastad ar seigiau ffeithiau moel.
Y gwiw-nef yw eu cartref; ond deuant ambell dro
I grwydro hyd y ddaear, er mwyniant bryn a bro;
