Tudalen:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I.djvu/53

Mae llyn di-donnau llonydd wrth droed y Manod draw,
A fydd yn fedd diamdo morwynion ddydd a ddaw;
Cei dithau weld y gofwy, a phrofi'r aethus don,"—
Ar hyn ryw fodd fe lithrodd ei ddwylaw dros ei fron;
Diflannodd y Chwifleian tu hwnt i geulan werdd,
A'r bardd yn hanner effro a dybiai glywed cerdd
Yn llwytho yr awelon,—a'r dail yn dawnsio'n rhydd,
Ac "Adar Glyn Rhianon," perorion nos a dydd,
Yn mud a distaw wrando,—yn synnu ar y sain;—
Ond canfu'r bardd ar barlas pwy oedd y canwyr cain.
A chlywodd eu cyd-odlau,—deallodd air neu ddau,—
"Y Llyn," a "Gwŷr Ardudwy," ac hefyd "bywyd brau."
Aeth yn ei flaen yn ffodog, a'i delyn ar ei gefn,
A cheisiai wrth ymlwybran ddirnadu'r ryfedd drefn;—
"Rhagluniaeth," meddai, "Tynghed, dy ferch, mae honno'n :ddall,—
Paham mae hon yn rhoddi i'r annoeth fwy na'r call?
Mae dreiniog lwybrau einioes heb foes, yn groes eu greddf,—
Diodid nid da ydyw rhoi bai ar ddifai ddeddf.
Er hynny (Duw fo'n maddeu), mae rhywbeth hynod gam
I'w ganfod ar y ddaear. Mae rhai'n gyfoethog; pam?
Ac ereill yn yn ymlusgo yn salw o dan draed;
A'r cyfan oll yn frodyr—heb ddim gwahaniaeth gwaed."

Pan oedd yn syn-fyfyrio fe welai lanciau llon—
Rhai'n ymchwedleua'n ddifyr,—rhai'n taflu carreg gron,
Neu ynte drosol anferth,—er dangos grym a nerth;
A swp o wŷr oedrannus dan gysgod deiliog berth
Yn son am ddyddiau maboed, yn ieuainc, er yn hen,—
Eu bywyd mewn deng munud ail fywient gyda gwên.
Aeth atynt.—Fe roed crechwen groesawus iddo'n awr,
Ac megis cylch o'i gwmpas daeth pawb yn fach a mawr;
Yr hen yn dawel syllai,—yr ieuainc graffai'n syn
Ar wyneb yr Awenydd mwyn, a'i hir gudynau gwyn.
Gofynnwyd iddo aros am ennyd yn eu mysg—

"O aros," ebai Mervin, "cawn gennyt ti ryw ddysg;
Tydi yw'r gŵr a welais yn nhawel oriau'r nos,
A choelio'r wyf y medri roi hanes Enid dlos,
Fy ngobaith;—cydmar enaid;—gwyr pawb mai unig wyf;—
Gwn daw o dannau'th delyn feddyglyn i fy nghlwyf.
Tyrd heno i fy neuadd, cawn eto hir ymgom;
Pa le mae Rhys neu Hywel? Dowch; ewch a'r delyn drom,"—
Fel mellten drwy'r ffurfafen daeth meinwen at y bardd
A cherddai wrth ei ochor nes cyrraedd godre'r ardd,
Ond yno sydyn safodd a llinyn yn ei llaw,