Tudalen:Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I.djvu/64

Ond Ow! ei furiau heirddion, na 'i dyrau mwy nis cair;
Mae rhaib bydoldeb wedi eu dadsylfaenu oll,
Ac yntau y Lleiandy sydd wedi mynd ar goll.

Ond draw yn Nôl y Lleian, o dan helygen lwyd,
Mae carreg arw'n aros, O! garreg, pa beth wyd?
Ai dernyn bach o gromlech? neu un o'r meini arch,
I'r hwn mae'r difoes amser yn gorfod dangos parch!
Pa beth? A wnei di ateb? Ust! Ust! ai bedd wyt ti?
Mil henffych, faen mwsoglyd, am nodi Bedd y Ci.

II.
Yr helgorn uchel alwai yn fore ar y cŵn,
Marchogion Llys Llywelyn ymlonnent yn y swn;
Ymbarotoi yn frysiog yr oeddys am y dydd,
Gan feddwl cael difyrrwch wrth hela'r iwrch a'r hydd.

Yr helgorn ddiaspedai yng nghreigiau serth y fro;
A'r garreg adsain fynnai roi ateb yn ei thro;
Y milgwn hoenus neidient, a'r huaid oeddynt wyllt;
Bugeiliaid, druain, ofnent am fywyd rhai o'u myllt.

Edrychai y Tywysog yn serchog arnynt oll;
Ond canfu er ei ofid fod un o'r cŵn ar goll:
"Pa le mae'r cyflym Gelert, y milgi goreu'n fyw?"
Gofynnai yn bwysleisiol y T'wysog uchel ryw.

Ar hyn o berth gyfagos fe neidiai carw coch;
Y cŵn o'i ol cyflyment draw, heibio i Ddinas Moch
Drwy'r Craflwyn—tua Chwmllan, i lawr i'r Nant yn chwim;
Ond methai'r cŵn er hynny ag ennill arno ddim.

Gerllaw i Hafod Lwyfog collasant ef yn lân;—
Y T'wysog oedd yn llidiog, a'i lygaid byw yn dân;
Gofynnai unwaith wedyn am Gelert,—blaen y gâd,—
Y ci nodedig gafodd yn gofrodd gan ei dad.

Gerllaw y glyn caed codiad o'r prysgoed llamai iwrch;
A'r cŵn a'i hyf ymlidient,—y blaenaf ydoedd Twrch;
Ac yna Dewryn hirflew, yn nesaf Don a Brith;
A'r T'wysog a'i osgorddion farchogent yn eu plith.

Ond collwyd hwnnw eto—er hela, dala dim;
Cydunai pawb i holi "Pa le mae Gelert chwim?"
Ac wrth ddychwelyd adref, Llywelyn roddai wŷs
I'w heliwr chwilio allan am dano gyda brys.