Y CRWYDRYN.
PWY na theimlai dros y crwydryn,
Druan llwyd a gwael ei wedd;
Byw y mae mewn ofn a dychryn,
Fel yn chwilio am ei fedd;
Cartref nid oes gan y truan,
Ochr y clawdd neu war y ffos
Yw ei annedd oer aniddan,
Mynych cysga ar y rhos.
Adyn egwan, cyfaill angen,
Pan yn teithio tref a llan,
Crefa beunydd am elusen,
Dywed fod ei gorff yn wan;
Traetha'n hyawdl ei ddigwyddion,
Sonia am yr amser gynt;
Prysur egyr dôr ei galon,
Pan yn henwi'r rhai nid ynt.
Anian arno fydd yn gwgu,
Ni ddug anrheg yn ei llaw;
Yntau'n flin, bron a llewygu,
Wedi crwydro yma 'thraw;
Dillad tyllog, gwedd anwydog,
Gruddiau pantiog, gwargam yw;
Ei ddau gydyn hir—fain melyn
Ydyw'r oll a fedd i fyw.
Pan fo'r dymhestl yn ymwylltio,
A'r elfennau'n llawn o fraw;
Natur fwyn yn dwys ochneidio,
Wyla'n flith ddefnynnau gwlaw;
Uda'r gwynt ymhlith cymylau,
Cria'r awel yn y coed,
Rhuo'n groch wna y taranau,
Sigla'r ddaear dan ei droed.
Una yntau ei ruddfannau,
Dwed ei gŵyn yng nghlust y gwynt;
Gylch ei wyneb hefo'i ddagrau,
Sych ei ruddiau—gwelw ynt;
Mynych hed ei feddwl gwibiog
At ei hen gyfeillion gynt;
A phryd arall mynna farchog
Cantau'r nefoedd yn ei hynt!
