Pan yn crwydro dros y mynydd
Llefa gyda siriol fryd,
"Dyma ffrwythlon eang ddolydd,
Pwy fesura'u lled a'u hyd?"
Gan drafaelio cylch y gorwel,
Llinyn mesur arno ddyd,
A dolefa wrth yr awel,
"F etifeddiaeth ydyw'r byd"
Er na fedda, druan croenllwm,
Led ei law o'r ddaear faith,
Cwyd ei lais yn erbyn gorthrwm,—
Mae ei galon yn ei waith;
Gŵyr gyflogau y seneddwyr,
Gŵyr y ddyled wladol drom
Caled gura segur-swyddwyr,
Gyda ffrewyll eiriau ffrom.
Ond y truan, fel y ddeilen
Grin yn Hydref, syrth i lawr,
Ac anadla 'i enaid trylen
Gydag awel lem y wawr;—
Cyn y bore a y crwydryn
Draw i fyd o wae neu hedd—
Gwlith y nos a ylch ei gorffyn,
Yna disgwyl am y bedd.
Derfydd am ei boen ddaearol,
Derfydd ei dylodi mawr,
Derfydd cynni ingoedd marwol,
Derfydd popeth—daeth eu hawr!
Ceiff y crwydryn arch heb amdo,
Ceiff ei gladdu megys "brawd,"
Ceiff dywarchen werdd i'w guddio,
Dyna ran y crwydryn tlawd.
Dan yr ywen werdd ganghennog
Mae ei fedd yn dwmpath glas,
Arno tyf blodionos gwridog,
Anian hyd-ddo sydd ei gras;
Angof uwch ei ben a gysga,
Ond yr awel leddf ei nawd
Hwyr a bore a chwibana
Alar gerdd y crwydryn tlawd.
