A mwy na hyn, ceir yn y llawnbwyll drioedd
A gadwyd yma'n bur, er rhaib yr oesoedd,
Gofiannau cywir am y mwyn genhadon
A gyhoeddasant "ryddid pur i'r caethion;"
Sef "Mab y Forwyn,"— "Duw yng nghnawd" yn Geidwad,
Y GAIR tragwyddol, a'i anfeidrol gariad;
A'r seintiau duwiol fuant wedyn yma
Yn adrodd hanes aberth bryn Calfaria.
Llenoriaeth Cymru noddid yn Esyllwg,
A'r Awen nythai gynt yng nghoed Morgannwg;
Mae yno eto ar rai prydiau'n chware
Yng ngoleu clir y laswen wybren fore;
Ond goror arall, hen Eryri anwyl,
Er's oesoedd lawer, yw ei chadarn breswyl.
IX.
Mae'r haul melynwedd yn ymsuddo'n raddol
I'w wely llaith,—y dyfnfor gorllewinol;
A'r rhudd-goch wybren uwch ei ben yn brochi,
Wrth weld y Wawr eiriandeg yn ymdrochi,
Cyn mynd ar ol ei phriod i'w gorffwysfa;—
A'r Nos a'i phlant yn sefyll ar y wylfa
Gerllaw eu hogof ym mynyddau'r dwyrain,
A'r sêr chwerthinllyd gyda'r lloer yn llemain;
Afagddu gethin, hynaf fab y ddunos,
Sydd draw yn llechu dan y graig gyfagos;
Mae'r Hwyr a'r Ucher eisoes yn rhodianna,
A'r Llwyd-wyll araf wrthi yn chwilenna,
Ac ebrwydd daw y Nos mewn mantell loewddu,
A siffrwd bydd ei dillad wrth arweddu
Urddasoldeb yn ei neuadd. Gwasga
Yn ei breichiau esmwyth Gwsg; a llusga
Lu o ddrychiolaethau a breuddwydion;
A'i morwyn, Hunllef, a'i gwas Angeu digllon,
A weiniant iddi yn ei thaith ddiddarfod;
A'u tâl fydd popeth a ddaw i'w cyfarfod.
Bu farw'r dydd, ei fedd fydd tonnau gerwin
Y Gwerydd fôr dan gaerau y gorllewin.
Χ.
O wlad Esyllwg rhaid i'n brysur hwylio
Drwy gantref Brychan bantiog i archwilio
Ceinion anian yno geir yn filoedd,
Yn huno'n drwm ar fronnau y mynyddoedd.
