Mae'r "Ynys Dywyll" yn parhau yn goediog,
Ac yma gwelir maesydd eang enydiog,
A thraw borfeldir gwelltog yn blaendarddu,
A choedlan gopog ar y fron yn harddu
Tirion olygfeydd gwerddonau tonnog,
A llawer maenol werdd, a llwyn perllennog.
Mae drwyddi draw yn drylawn o gofiannau
Am lewion gwlad, ac urddir ei holl rannau
Gan draddodiadau am ei beirdd awenber,
Sydd wedi sugno bronnau Mon felusber,
A dod yn fawr ac aml ar hyd ei gwyneb,
A gosod arni ddelw Anfarwoldeb.
Tra byddo Mon a thonnau iddi'n furiau,
Tra tyf ei derw, a thra chwardd ei blodau,
Tra gwelir gwylan megis morlan ringyll,
Tra golcha'r distyrch arw Greigiau Crigyll,
Tra nos a dydd, a thon ar afon Gonwy,
Bydd plygu glin pan sonnir am Goronwy.
XXII.
Mae pentir Lleyn fel braich i'r môr yn estyn,
A thraw, fel bâd, mae Enlli bach yn grystyn
Llwydaidd ddigon, a'r cyforiog eigion
O'i chylch yn marchog ei wanegau gwynion;
Ryw noethle llwm, anghysbell, cleiog, di-goed,
Er hynny mae ffrwythlondeb yn ysgafndroed
Grwydro dros ei wyneb ac yn gwenu,—
Yw Lleyn a'i lleindir llonydd yn llawenu.
A goreu man am haidd a rhyg melynog
Yw'r oror hon, er pan fu Coll rygyngog
Yn rhodio hyd-ddi gyda'r hwch nodedig,
Ac yn gwasgaru'r hadau cysegredig.
Mae'r Eifl yn driphig, awchlym, yn dyrwygo
Cymylau'r wybr pan font yn gorffwyso
Yn swrth flinedig ar ol crwydro'n hirfaith,
Uwch ben y môr, a gwrando ar ei araith;—
Fel yn wyllt dremio ar y weilgi wawdlyd
Yn bwyta'r creigiau ac yn llyncu'n wawdlyd
Diroedd tirion, llawndwf,—ymysgyrnyga,
Ac yntau'n eon, yn ei rawd a rua.
XXIII.
Eifionnydd dawel! chware mae'r awelon—
Maent yn ysmalio hefo 'th lwyni irion;
