Breuddwydiodd Hywel. Gwelai wlad oludog,
Ei choed yn wyrddlas ir, a'i blodau'n wridog;
Y perthi'n wynber, brithion dryliw'r gwrychoedd,
Y llysiau llawndwf yn oreu—wisg glynnoedd;
Yng nghwr tawelfrig lwyn canfyddai adail,
Ei rwydwaith blethid gydag irion wiail;
Y glas-ddail lanwent ei holl dyllau rhwyllog,
A gwyllt rosynau oedd ei dô blodeuog;
O'i flaen'r oedd hwylfa dywell a chysgodol
Yn arwain i berllannau; ac o'u lledol
Ymgodai teg goedlannoedd;— "Llannau'r eos,—
A hendref bronfraith,—llety llon y llinos,—
Mor fwynber oedd eu chwiban yn gogleisio
Clustiau anian, pan fa 'i yn noswylio.
Ac yn y deildŷ hardd, eisteddai meinwen,
Ei gwisg oedd wenllaes, llygaid fel mwyaren,
Ei gwddf can wynned ag yw'r donnog luwchfa,
Neu fan-od unnos ar lechweddi'r Wyddfa.
Modrwyog hir-wallt, eiliw gloewddu gigfran,
A thalcen llyfndeg fel trybelid arian!
Ei gruddiau crynion, delw gwaed a gwyngalch,
A'i gwingoch wefus, cyfliw coes y fwyalch,
A'i mynor ddannedd! O! ei llais soniarus,
Fel clychau seinber neuadd y Clodforus,[1]
Neu dannau tyner telyn yr awelon,
Pan alarnadant dranc rhianedd tirion.
Ac yn ei dwylaw yr oedd eurog delyn,
A'i bysedd chwarai, ac a'i llais yn dilyn
Perorai odlau,—hen alawon tyner
Sydd wedi tynnu deigr o lygaid amser.
Dynesu'r oeddwn at y rhian brydferth,
Ond Och! o'i blaen cordeddai neidr anferth
Yn gantro yn yr irwellt,—rhith-ymguddiai,
Ond gwastad syllu arnaf'r oedd, a chwythai,—
Awgrymai'r fun a'i llaw am i mi frysio,
Ond wrth ei phen mi welwn ddraig yn gwylio,
A'i glafoer tidog fel edafedd arian,
Neu bibau rhew, yn llysnafeddog gyfran,
A'i llygaid fflachlyd yn goddeithio nghalon,
A'i cholyn fforchog megis arf ellyllon;
Ond yn eu canol gwenai'r fanon fwynol,
Ac arnaf lefai gyda phwyslais hudol,—
- ↑ CLODFORUS. Un o addaseiriau dewisol yr Anfeidrol fel derbynnydd clod y gwynfydedigion.
