oddi yno y mae Llidiart y Barwn, y fan lle lladdwyd y Barwn Owen. Gelwir hwy yn aml yn Wylliaid y Dugoed, &c.
CAERYNWCH. Hen amddiffynfa Gymreig gynt, ond erbyn hyn y mae'r cerrig agos oll wedi eu symud i ffwrdd. Syr R. Richards, un o arlwyddi ynadol Prydain,—mab ydoedd i Tomos Richard, y Coed, a Catrin Parry, merch y Cae Ceirch. Yr oedd brawd i'r Catrin hon yn un o athrawon Ysgol Ramadegol Rhuthyn, a chymerth ei nai yno ato; a daeth yr olaf ymlaen yn gyflym, ac esgynnodd i ben pinacl enwogrwydd.
DAFYDD ELIS, Person Cruccaith, oedd fab Hafod y Meirch. Casglodd lawer iawn o law ysgrifau, a chafodd D. Ddu Eryri amryw ohonynt ar ei ol. Efe a grynhodd lythyrau Gronwy Owen, o anfarwol goffadwriaeth; a llawer dernyn llychlyd heb law hyn. Yr oedd yn fardd lled dda hefyd, fel y dengys ei englynion.
GLYN YR WNION sy ddyffryn tlws rhwng tref Dolgellau a'r Garneddwen.
Cydmarer "The Deserted Village," Goldsmith, llin. 3, 4, â llinell 82.
IEUAN GWYNEDD. Bardd da a llenor gwych. Y mae enw Ieuan wedi ei gerfio yn ddwfn ar feddwl gwerin Cymru, yn yn enwedig y rhyw fenywaidd, oherwydd ei amddiffyniad campus i nodwedd foesol ein cyd-genedl yn amser cyhoeddiad y Llyfrau Gleision. Bu farw yn ddyn ieuanc.
RHYS JONES, Yswain, Blaenau, oedd fardd tra awenyddol. Y mae yn wir ei fod yn ymgyffelybu mwy o barth dull a moes i'r beirdd awdurol na neb Cymro; eto, os yw rhan o'i waith yn ysgafn a nwyfus, y mae ganddo darnau eraill, na chanodd neb eu hamgen, oddieithr pur ychydig, er ys oesau. Casglodd "Orchestion Beirdd Cymru," hen lyfr a adnabyddir yn gyffredin o dan yr enw y "Bais Wen," oblegid y papur gwyn oedd gydag ochrau y colofnau argraff.
BRAD Y CYLLILL HIRION. Gwadir hyn gan haneswyr pengoll yr oes anwadal—fryd hon. Pa beth fydd diwedd yr angrhed wrthun a ffiaidd sydd yn ffynnu ym mysg dosbarth o bobl ymhongar? O! na wadent eu neiniau, druain gwerin! Coelied a goelio, mae'r desgrifiad a roddais yn y llinellau hyn yn ddilys wirionedd, a gallwn yn hawdd ei ategu â chyfrol o ffeithiau; gan hynny dywedaf gyda'r hen fardd,
"Yn y gwir y mae'r rhagoriaeth,
O'm lleddir am wir, pa waeth?"
Dim; oblegid dyma'r gwir,—"Dulce est pro patria mori"; h. y., melus marw dros fy ngwlad.
