IV. D. RHYS STEPHEN.
Ni welir pan gollir planigyn o'r goedwig,
Neu un o'r mân flodau sy'n gwisgo y ddôl;
Ond teimlir pan gollir brenhinbren llydanfrig,
Mae'n gadael y gwagle'n amddifad ar ol:
Ac felly pan gollir llenorion uchelddysg,
A'r prif arweinyddion mewn dawn ac athronddysg.
Mae'n gosod cenedloedd mewn trallod a therfysg;
Galara y doeth, a rhyfedda y ffol.
Yr hynaws RHYS STEPHAN! Ychydig a dybiodd
Fod angau mor agos yn minio ei gledd;
A llai a ddisgwyliodd yr awen a noddodd,
Y deuai mor fuan i wlychu ei fedd:
O blentyn athrylith, yn llawn cyfeillgarwch!
O Gymro diffuant, yn llawn o wladgarwch!
Cyfarfu delweddau pob math o hawddgarwch
Yn llewyrch ei lygaid, a harddwch ei wedd.
Ni fynnwn lychwino y fath ragoriaethau,
Drwy lunio'i alareb a'm teimlad yn llon;
'Rwy'n diolch am gymorth ochenaid a dagrau,
I garo y baich sydd yn llethu fy mron:
Mae'm calon glwyfedig yn engraifft o filoedd
Sy heddyw'n cydwaedu ar hyd ein hardaloedd;
Mae dagrau plant Gomer yn heilltion aberoedd,
Yn brawf o wir deimlad ein hanwyl wlad hon.
O ddyfnder dinodedd, drwy bob anhawsderau,
Y codai Rhys Stephan i fawredd ei fri;
Mae uchel athrylith yn herio pob rhwystrau,
A myn ei therfynau fel awyr a lli:
