masnachwyr anonest mewn cynghrair â'r gweinidogion yn yspeilio eu meistr, a bod y servants' hall yn costio mwy na'r drawing room iddo. Diweddodd yr ymchwiliad mewn chwyldroad cyffredinol; trowyd yr holl weinidogion ymaith ond y Gymraes, yr hon a dderbyniodd anrheg o £10 gan ei meistr am ei ffyddlondeb. Codwyd hi i sefyllfa o ymddiriedaeth yn y ty, a bu yno bymtheg mlynedd. Drwy gynhildeb a gofal, casglodd swm mawr o arian, er ei bod yn cynhorthwyo llawer ar ei rhieni a'i brodyr a'i chwiorydd. Tair gwaith yr ymwelodd â'i chartref yn ystod yr amser, ac ar un o'r adegau hynny y daeth a'r dodrefn newydd ar y pulpud. Yr oedd ei dull diymffrost a'i gwisgiad plaen yn destyn siarad cyffredinol. Gwelsom lawer o enethod yn dyfod adref i Gymru " wedi gwario eu holl lafur am wisgiadau gwych, i dorri ffugyr ymysg eu hen gymydogion, heb ganddynt hanner coron i'w roddi i fam dlawd: ond yr oedd gan Catherine wisgiad syml, da,—digon o Gymraeg, a digon o arian yn ei phwrs i rannu dros ugain punt i'w hen gymydogion tlodion bob tro y talai ymweliad â'r hen ardal. A'r tro diweddaf y bu gartref cafodd yr hyfrydwch anrhaethol o weled ei thad a'i mam, ei brodyr a'i chwiorydd, yn eistedd gyda hi wrth fwrdd y cymundeb mewn capel bychan a adeiladwyd yn y Ceunant, at yr hwn y rhoddodd ac y casglodd hanner cant o bunnau.
Pan fu farw ei mam, ysgrifennais i gyflwyno y newydd galarus iddi, a derbyniais yr atebiad canlynol oddiwrth ei meistres:—
