Tudalen:Gwaith William Ambrose (Emrys).djvu/94

Ei adwaen yn unig oedd eisieu i'w hoffi,
Caethiwai bob tafod i addef ei werth;
Ymdeimlem yn ddiogel heb arf yn ei gwmni,—
Rhyfeddem ei symledd, a theimlem ei nerth:
Nid chwareu gonestrwydd cyhoeddus wnai Ieuan,
Ac agor ei fynwes yn ddirgel i fråd;
Nid ennill cyfeillion fu iddo'n brif amcan,
Ond codi cymeriad ei genedl a'i wlad.

O'i bur gyfeillgarwch rhoes filoedd o brofion,
Fel puraur dihalog y daliai bob pair;
Tywalitwn i'w fynwes ddirgeloedd fy nghalon,
Gwystlaswn fy mywyd ar wiredd ei air:
Wrth gofio'i gyfeillach 'rwy'n teimlo rhyw awydd
Cael diosg marwoldeb i uno ag ef,
I yfed o ffynnon anfarwol lawenydd,
A dechreu cyfeillach yng ngwynfyd y nef.

Bu'n hir yn dihoeni rhwng einioes ac angau,
A thrymion ofalon yn curio ei wedd;
Ond grym ei athrylith a'i fawrion dalentau
Fu'n taenu sirioldeb ar drothwy y bedd;
Fel Etna losgfalus yn nyfnder y gaeaf,
A'i odre mewn llwydrew ac eira dan glo,
A'i gopa yn arllwys y fflamau disgleiriaf,
Gan daenu goleuni dros wyneb y fro.

Nid "misoedd oferedd" oedd misoedd ei gystudd,
Llafuriodd tra daliodd y peiriant i droi;
Tywalltai gynhyrchion ei feddwl ysplenydd,
Pan wisgai y bywyd ei edyn i ffoi!
Fy nhrywyllt ddychymyg sy'n gweld yr ystafell
Lle bu yn mantoli rhwng nefoedd a llawr,