Tudalen:Gwlad y Gan a Chaniadau Eraill.djvu/43

Fo ddwed na ddylid meddwl am benodi'r
Un dyn i swydd y' Nghymru oni b'o
Yn medru iaith y bobl y gosodir
Rhyw ran o'u busnes dan ei ofal o:
Os digwydd rhywun wneuthur tro mor wrthun,
Fe ddaw'r Gwladgarwr, a chan hanner fy gu,
Fo ddwed y drefn yn llym a chwerw wrthyn',
A thwng fod Cymru wedi ei dirmygu;
A phan êl adre wed'yn bron na wyla
Ar couch, mewn sitting-room yn Saxon Villa.

Fo aiff yn syth i gwrdd y School Board wedyn—
Fo yw'r cadeirydd (er nas gŵyr neb pam),
Ac wedi cael y gwynt o dan ei edyn,
Fo ddwg gynnygiad i gondemnio'r cam
A wnaeth y rhai bennododd Sais uneithog
I swydd y' nghanol gwlad Gymreig ei thafod;
Ar ol i amryw siarad Saesneg creithiog
O blaid y cynnyg, gan ei drin a'i drafod,
Fe ddyry pawb ei lais o du'r cynnygiad,
A pheth ond gwladgar ydyw'r fath ymddygiad?

Y' mhen rhyw fis y Board drachefn gyferfydd
I ddewis athro newydd ar yr ysgol,
A dengys yn lled eglur cyn y derfydd
Ei fod yn cwbl ddallt y pwnc addysgol,
Can's dywed y cadeirydd faint a gais
Y lle, a dwed fod eisieu cryn ragoriaeth,
Ac os ceir Cymro cystal gwr a Sais,
Fo ddwed y dylai'r Cymro gael blaenoriaeth;
Ond rywfodd, Sais unieithog a benodir,
A'i gymmwysderau i'r cymylau godir—
(Ac yno yn ddiau'r arhosan' hwy—
O leia', welir byth mohonnyn' mwy).