Pennod XXI.
O'R diwedd, ymadawodd y Brenin â Chaerdydd, wedi ei siomi yn ei holl ddisgwyliadau am gynhorthwy Cymreig sylweddol i gario'r rhyfel ymlaen. Aeth dros y mynyddau, rywfodd, at ei ganlynwyr i Welbec, a gwyddai yn ei galon, beth bynnag ddigwyddai yn Lloegr, a'r Alban, a'r Iwerddon, ei fod wedi colli Cymru am byth mor bell ag oedd yr achos y safai ef drosto yn y cwestiwn.
Wedi ei ymadawiad, dechreuodd awdurdodau y dref feddwl am eu dyledswyddau cyffredin. Yn eu tro, cafodd y carcharorion ryw gymaint o'u sylw, gyda'r canlyniad i Gwladys a Megan gael eu hunain yn rhydd un bore am y rheswm mai tad y naill, a meistres y llall, a droseddodd y gyfraith, ac nid hwy eu hunain. Ni ddatganwyd gofid, ac ni wnawd ymddiheuriad ar ran neb am y cam wnaed â hwy. Ac er na ddywedwyd hynny wrthynt mewn geiriau, cyfleuwyd iddynt fod dal unrhyw gysylltiad â Seneddwyr yn ddigon o esgus am eu bwrw i garchar a'u cadw yno am fisoedd, nes i'w cnawd gurio arnynt, a'u hysbrydoedd lesgau o'u mewn.
Er hyn i gyd, buasent yn llawen a diolchgar am eu rhyddhad pe buasai Delyth hefyd yn rhydd. Ond oherwydd rhyw reswm na wnai na cheidwad carchar na hedd-ynad ei egluro, nid yn unig gwrthodwyd ei rhyddhau, ond symudwyd hi i garchar Bŵr (U'sk), er mwyn diogelwch;" a gwrthodwyd iddi gael y fraint a gaffai yng Nghaerdydd o dalu am ei bwyd ei hun, a'r unig ateb gafodd hi a'i chyfeillesau pan yn pwyso'n daer am gael gwybod adeg ei phrawf ydoedd, ei fod yn dibynnu ar pa bryd y cawsai Arglwydd Raglan amser ar ol i'r rhyfel orffen i edrych i mewn i'r cyhuddiadau yn ei herbyn.
Deallodd ar unwaith pan glywodd enw ei Arglwyddiaeth mai carcharor i Eglwys Rufain oedd hi; a gwyddai, er na ddanghosodd ei wyneb na'i law, fod y Tad Meurig wedi rhoi ei grafangau am dani unwaith eto, ac am beth amser bu yn druenus o isel ei hysbryd.
Er ei mawr ryfeddod, cafodd Gwladys dŷ ei thad heb ei ysbeilio. Ac er fod hir esgeulusdra wedi niweidio llawer o'i gynnwys, ni bu
