Adewir mewn llwch ar ei ol.
Corn y gâd ydyw miwsig yr awel,
Heddyw gwledd gydag Arthur yw rhyfel,
Yn galw ar fynydd a dôl.
Wel, sefwch yn hyf gyda'ch Dreigiau,
Ac edrychwch i lawr megys creigiau,
Gawrfloeddio mae Rhyddid i ganol y gâd
I godi'r hen wlad yn ei hol!
Mae breichiau myrdd yn caledu,
A ffroenau y meirch yn lledu;
A berwi mae gwaed
Gwyr meirch a gwyr traed,
I godi'r hen wlad yn ei hol.
Fry, fry, cyhwfan mae'r faner,
Trywanu mae'r cledd at ei haner;
Yn uwch, eto'n uwch gyda'r dreigiau,
Ac edrychwch i lawr megis creigiau,
Gawrfloeddio mae Rhyddid i ganol y gâd,
I godi'r hen wlad yn ei hol!
Gwarchod ni! pe buasai dau neu dri o filwyr yn myned trwy Gymru i "listio" i'r fyddin, ac yn canu y gân hon ar y daith, hudasent haner ein gwyr ieuainc yn "sowldiwrs." Ac eto, ychydig dudalenau yn mhellach yn mlaen yn yr un llyfr, cawn y gân ganlynol, na chyfansoddodd hyd yn nod G. R. Sims, yn ei Dagonet neu ei Babylon Ballads ddim. byd tlysach a llawnach o deimlad:—
LISI FACH
EISTEDDAI gwraig benisel, mewn pentref bach di nôd,
Mewn cadair wrth y gornel lle byddai crŷd yn bod;
Tra'r plant o'i chylch yn chwareu, a gwenu arni'n llon,
Fe ysgrifenai hithau y gân hiraethus hon:—
Mae genyf bedwar bachgen, chwareugar, hoenus, iach,
A bu'm yn berchen geneth, fy anwyl Lizzie fach;
Fe'i ganwyd nos Nadolig, dydd ymgnawdoliad Duw,
Da cofiaf lais y meddyg yn d'wedyd—" geneth yw!
Hi sugnodd ac hi dyfodd nes daeth yn fisoedd oed,
Ac ni bu baban iachach na chryfach ar ei throed:
Hi wenai ar y goleu a chydiai yn fy mawd,
A hi oedd canwyll llygad ei thad a'i phedwar brawd.
Ychydig iawn o selni ga'dd Lizzie yn y byd,
Ond chware ar yr aelwyd a gwenu 'roedd o hyd;
Fe gododd un boreugwaith, ac ar ei gwyneb llon
'Roedd manwlith oer yn dyfod, ac ni chymerai'r fron.
