Yn y rhagymadrodd i'r Bardd a'r Cerddor, ceir tua 36 tudal. o "Awgrymiadau ynghylch ysgrifenu Caneuon a Geiriau i Gerddoriaeth;" ac fel y caffo'r darllenydd rhyw gipolwg ar weithdy y bardd, ni a ddyfynwn ychydig frawddegau yma ac acw o'r ysgrif hono. Trinir y pwnc tan wahanol benau, a dyma'r cyntaf:—
GEIRIAU CYNTAF Y GAN.
DYLAI geiriau y frawddeg neu y llinell gyntaf, cyn eu gollwng i'r wasg neu i'r cerddor, gael eu hastudio a'u trwsio yn ofalus. Mewn caneuon newyddion, y geiriau cyntaf yn y penill cyntaf sydd yn rhoi enw ar y dôn y rhan amlaf.
YCHYDIG O GYNGHANEDD,
Os daw yr ychydig hwnw yn rhwydd a didrafferth. Gellir gwneud hebddi yn fynych, ond gyda rhai o'r tonau rhaid ei chael. Ni wiw meddwl am fod yn annibynol arni. Hi yw prif nodwedd genedlaethol ein barddoniaeth. Camgymeriad dybryd fyddai uno yr hen alawon cenedlaethol â chaneuon hollol ddigynghanedd. Gadawer yr hen win melus yn yr hen gostrelau hyny sydd wedi ei gadw mor hir.
DIGWYDDIAD DAMWEINIOL.
DYNA'r hyn a'i gwna yn effeithiol i'r darllenydd neu'r gwrandawydd. Machluded y lleuad, ni ddychrynwn ddim. Yr oeddym yn disgwyl hyny. Ond syrthied seren fechan ar draws y nefoedd, a dyna ni yn neidio. Os bydd y darllenydd neu'r gwrandawydd yn disgwyl ffraethineb, bydd yn gwisgo tarian rhag saeth y difyrwch, ac yn plethu ei freichiau fel nas gellir ei oglais. Dyna'r achos penaf fod cyfansoddi caneuon difyr mor anhawdd mewn cydmariaeth i fathau eraill. Ond i gyfarfod â'r disgwyliad, y ffordd i'w chymeryd yw dweud pethau annisgwyliadwy, ac hollol groes iddo. Os bydd yr hyn a ddywedir y pryd hyny yn slic a naturiol, dyna ni yn cael drychfeddwl damweiniol.
CYDSEINIAID CERDDOROL.
TRWY sylwi ychydig ar fyrdonau neu gydganau poblogaidd, gwelir yn eglur fod cerddoriaeth yn hoffi rhai o'r cydseiniaid yn fwy na'r lleill. Y flafret fwyaf ydyw yr Mae y cerddor yn ei lawn hwyliau gyda'r la la la. Y cydseiniaid eraill ag sydd nesaf at ei wefus ydyw, d, dd, f, ff, m, n, r, s, a t. Pe bai rhywun yn gofyn paham nad yw b, c, ch, g, ng, 11, p ac th mor berorawl a'r cydsein. iaid eraill, elai yr awgrymiadau hyn braidd yn faith i roi esboniad priodol. Ond dyna ydyw "athroniaeth y llythyrenau.' Os nad
oes gofod yma i brofi y pwnc yn gadarnhaol, treiwn linell neu ddwy o resymeg negyddol. Yn lle canu la la la bwriwch fod y cerddor-.
