Ac un braf oedd y bardd i geryddu "Tom Bowdwr, yr Herwheliwr," yn y gân hono a nodwyd eisoes, pan y dywed ei hun yn mhellach yn mlaen yn y cywydd nwyfus hwn, mai eitha' peth
Yw cario gwn is craig hedd,
A lluchio tân i'r llechwedd;
Gweini angau i'r gwningod,
A'u gollwng yn llogell 'y nghôd.
Wedi cael blas ar y gynghanedd fel hyn, yn fuan ar ol ei sefydliad yn Llanidloes, daeth i'w law restr testynau Eisteddfod Genedlaethol Caerlleon, 1866, a thestyn y gadair ydoedd y “Môr." Penderfynodd Ceiriog ymdrechu am y gamp, a chyfansoddodd awdl o dros fil o linellau. Enillodd awdl waelach y gadair ddegau o weithiau; a phan ystyriom mai dyma ei ymgais gyntaf i gyfansoddi awdl, y mae'r ymdrech yn ymylu ar fod yn wyrth o allu yr awdwr i gyfaddasu ei feddwl at wahanol ddybenion. A phe buasai'r testyn y tro hwn yn ysgafnach, neu pe cynygiasai y bardd drachefn, nid oes anmheuaeth nad enillasai; ond yn anffodus iddo ef y tro hwn, yn ei ymgais gyntaf, gyda thestyn annghydnaws, a hen fardd grymus a phrofiadol fel Ap Fychan ar y maes yn ei erbyn, bu raid iddo gymeryd rhan ceffyl Plas y Maen, y sonia ei hun am dano,
Wrth redeg am y cwpan yn gyru'r llall o'i flaen.
Yn marn Gwalchmai, un o'r beirniaid, efe oedd yr ail oreu. Cyhoeddodd ei awdl erbyn dydd yr Eisteddfod, a gwerthwyd canoedd lawer ohoni yn y fan a'r lle; gyda'r rhagymadrodd canlynol:
NODYN I'M CYDFEIRDD.—Gan nas gallaf ddysgwyl enill, yr wyf yn cyhoeddi fy Awdl Wyryfol i'ch difyru ddydd yr Eisteddfod; ond pe b'ai yr anffawd nad wyf yn ddysgwyl yn dygwydd, gallaf brynu'r awdurfraint, a'i gwneud drachefn yn eiddo y Cyhoeddwr. Eisteddfod ddilwch ini.
Llanidloes, Awst 6ed, 1866.
J. C. H.
Ceir ynddi ddarnau na fuasai raid i'r prif-feirdd
