Yr oedd Trewen, amaethfa yn mhlwyf Llandegwning, yn nodedig am y byddai y "teulu bach" yn ymweled ag ef. Byddent yn dod i'r afon gerllaw i ymolchi, ac ambell dro croesent y dwfr mewn cychod wedi eu gwneyd o risg criafol neu fedw, ac elent i'r ty i dalu eu hardreth am eu bod yn arfer mathru o amgylch y lle. Rhoddent ddernyn o arian o dan gunog bob amser, a'r canlyniad fu i'r bobl oedd yma yn byw dd'od yn gyfoethog annghyffredin. Ond rywfodd, ar ol llawer o flynyddoedd, perchenog y lle a'u digiodd, drwy ddangos sarhad tuag atynt, ac ebrwydd y dechreuodd y byd droi yn ei erbyn, ac nid hir y bu heb syrthio i gyflwr isel o ran amgylchiadau. Troes pobpeth megis i'w erbyn; a chredai pawb mai oblegid iddo sarhau y Tylwyth Teg y daeth hyn oll i'w ran.
Yr oedd dyn yn byw yn Nant y Golchi, plwyf Llanfihangel Bachellaeth, a fyddai arferol o ganlyn y Tylwyth Teg. Dechreuodd, yn ol cyfaddefiad ei wraig wedi ei farw ef, drwy gysgu allan ryw noswaith wrth ddyfod o'r dafarn, a pharhaodd i'w ddilyn unwaith yn y mis drwy ystod ei oes. Byddent yn galw arno i godi o'i wely atynt wrth ei enw, ac yn ei gymmeryd allan drwy'r simdde, yn ol barn ei wraig, am na byddai y drws yn cael ei agor un amser ar gefn trymedd nos, oddieithr ar yr adeg y byddai efe arferol o ddyfod adref oddiwrthynt hwy, a hyny drwy i'r wraig godi o'i gwely i'w ddatgloi iddo. Nid boddlawn f'ai ganddynt iddo roddi cyhoeddusrwydd i'r hyn oeddynt yn amlygu iddo, ond cyfaddefai iddo un noswaith pan yn cyfeirio tuag adref, a baich ganddo yn ei ddwyn ar ei ysgwydd, iddynt ei gymmeryd ef gyda hwy, ac na chafodd ganiatad ganddynt i roddi ei faich i lawr drwy gydol yr holl
Yr oedd ei wraig yn dyweyd y gwyddai ef y dydd y byddai farw—fod y Tylwyth Teg yn alluog
