Neidio i'r cynnwys

Tudalen:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu/148

Oddi ar Wicidestun
Prawfddarllenwyd y dudalen hon

Pan y digwyddai i wraig fod yn mhell oddiwrth ei phlentyn, ac i'w bronau orlenwi nes myned yn boenus iddi, ac iddi hithau eu godro i'r llawr, er mwyn eu hesmwytho, yr oedd yn dra pheryglus i neidr ddyfod i'r fan, a chael cyfle i yfed y llaeth, a thrwy hyny fyned yn wiber—dyna oedd gwiber gwerin Cymru. Os irid pabwyren mewn bloneg neidr (er na chynnysgaeddwyd neidr erioed a bloneg) a rhoddi sypyn o frwyn ar lawr yn ei hymyl, elai y sypyn brwyn yn sypyn o nadredd yn y fan. Yr oedd cadw colyn neidr mewn oriawr (watch) yn y llogell yn ddigon o sicrwydd i'r sawl a wnelai hyny y byddai allan o gyrhaedd unrhyw niwed oddiwrth na dewin na dewines. Priodolid i neidr, os yn digwydd, megis mewn amryfusedd, frathu plentyn diniwed, ddyfod a deilen yn ei mant at ddrws y ty, i'r diben o'i dodi ar y man a frethid ganddi, ac nad hir amser y byddai'r plentyn heb fod yn hollol iach. Hefyd, diarebir y byddai plant yn arferol iawn o ymgolli yn araf a llechwrus, oddiwrth eu rhieni ar adegau bwyd, gan fyned i gilfachau teg yn ochrau cloddiau, a'u bwyd gyda hwy, o'r hwn y cyd-fwytaent bob yn ail tamaid â'r nadredd. Heblaw fod plant yn "cael y gair" o fod yn gweinyddu arnynt, cawn fod y dragon-fly yn cael y fath fraint, ac yn rhin hyny, yn cael ei alw yn was neidr. Y mae peth arall neillduol yn nodweddu y neidr, sef os torir hi yn ddarnau, ond peidio niweidio ei phen, a pheidio gwasgaru ei darnau, y bydd iddi, cyn haul y gaerau, yr gyfanu a bod cystal a chynt; ond ysywaeth, er cywreinied ei champau a gwydned ei bywyd, ni raid ond ei tharo unwaith â gwialen gollen, na bydd diwedd arni yn y fan.

LLEN YR ADAR.

Rhoddid llawer o goel ar ymddangosiad adar, canys nid oedd neb union-gred heb gredu yn ddiysgog