priodolid iddi gryn lawer o rinweddau swyngyfareddol.
IX. FFYNNON GARMON.
Oddeutu milldir i'r gorllewin o Eglwys Bettws Garmon, ar lethr bryn, y mae y ffynnon grybwylledig, i'r hon y priodolid y rhinweddau o iachâu clafr, crydcymalau, iddwf, pob rhyw grugdarddiad yn y croen, &c., clwyfau a dybid yn anesgorol, ac a wrthsafent ymgeisiadau callaf meddygon.
X. FFYNNON NANTCALL.
Dwg y ffynnon hon arni ei hun enw amaethfa, ag y mae o fewn ei therfynau, yn mhlwyf Clynnog. Priodolir iddi amryw rinweddau meddyginiaethol, megis bod yn foddion i iachâu diffyg treuliad yn y cylla, hen lynorau, gwendid, iselder ysbryd, &c. Oddiar yr ystyriaeth o hyny y canodd Robert ab Gwilym Ddu fel y canlyn iddi:
"I'r hon fyth mae ryw hen fawl,
Ymddyg i'n ddwr meddygawl.'
XI. FFYNNON BEUNO.
Y mae'r ffynnon hon o fewn tua dau can' llath i Eglwys Clynnog, ar ymyl y brif-ffordd; yn amgylchedig â mur pedronglog, o'r un gwaith yn ymddangos â mur yr Eglwys, ac uwchlaw dwy lath o uchder, yn nghyd ag eisteddleoedd, a grisiau cyfleus: er fod y cyfan mewn cyflwr o adfail a dirywiad mawr yn bresennol. Yn y ffynnon hon, gynt, arferid trochi plant ac ereill, meddir, a fyddent yn ddarostyngedig i nychdod, a llewygfeydd; ar ol eu trochi, cludid hwy i Gapel Beuno, a thaenid brwyn ar y beddfaen, lle y gosodid y claf i orwedd trwy'r nos; a dywedir fod adferiad yn gyffredin yn dilyn yr orchwyliaeth hygoelus a gwrthwynebus hon! —Cyff. Beuno, tud. 35.
XII. FFYNNON DIGWG.
