CARCHAR TEILIWR.—Wrth y carchar hwn y golygir math o reidrwydd caethiwus, dros ddwyn canolfys deheulaw bachgen i ffurf briodol tuag at ei hyrwyddo yn mlaen yn yr alwedigaeth o wnïo, os yn ymrwymo i hyny.
CATO PAWB.—Cyfystyr â Duw a'n cadwo ni bawb. Nid yw ymadroddion o'r fath ond geiriau gweigion heddyw—math o eiriau llusg. Un amser yr oeddynt yn cyfleu meddwl ac ystyr.
CEINAS.Cymmwynas. "Mi wnan' rhyw geinas i ti."
CLUST-LIPA.—Oddiwrth ddullwedd y ci pan ei dalier ar anfadwaith, neu wedi cael y gwaethaf yn yr ornest.
COGAIL FURSEN.—Oedd fath o droell fechan syml-gywrain yn nosbarth "chwareuon plant," yn oddeutu wyth neu naw modfedd o hyd, ac o fewn ychydig i'w chwr uchaf blisgyn cneuen at gymmeryd i fewn ac i ollwng allan yr edau, dan reolaeth llaw ddeau plentyn, tra'r droell yn cael ei chynnal rhwng bys a bawd ei law aswy, wrth bwys cyfrdo lwmp o bytaten osodid yn nglŷn â'i bôn. Hen arfer y cymmerid llawer o ddifyrwch gyda hi, oedd gwneyd y rhai hyn i'r plant, pryd yr oeddynt hwy yn dysgu gwenu, denu, ac wylo i bwrpas yn annghofio eu holl ofidiau ac yn iachau o'u clwyfau mewn byr amser. Cyfystyr yr ystyrid Cogail â Distaff a Truncheon y Saesneg, sef Llachbren a arferid i rolio llin arno i'w nyddu ar y Droell Fach. Heblaw hyny—yr oedd "i gogail yn hen air cyfreithiol ar ddyfodiad merch i'r etifeddiaeth. Byddai y cogail yn cael ei ddyrchafu, trwy ei osod â'i fôn mewn twll yn y droell. Felly merch a ddyrchefid fel cogail pan yn dyfod i etifeddiaeth.
CONYN.—Soflyn neu welltyn bychan.—"Wedi eu hel bob conyn."
CRYNLO.—Clapiau glo canolig—heb fod yn fân nac yn frâs.
