CWEIR.—Cywair—cyweirio, dwyn trefn a dosbarth ar na byddo felly, olygir. Cyweirio tant, gwair, gwely, ymenyn—a phlant a phobl anhywaith; a churfa dda ystyrid y moddion goreu at hyny yn yr achosion olaf ddyddiau fu.
CYFRAITH Y PASTWN.—Mae yr hen ddywediad hwn yn dra adnabyddus, ac mewn mynych arfer. yn ngheryddon gwlad hyd heddyw, a diau fod a wnelo â'r gorphenol pell—mor bell a'r unfed ganrif ar ddeg, os nad pellach, pryd y cyfododd penaethiaid yn Ngwynedd, a elwid y "Pymtheg Llwyth, neu'r Pymtheg Arglwydd, y rhai, er eu bod yn rhwym wrth gyfreithiau ac arferion yr oes hono, oeddynt yn byw mewn math o gestyll ar faenorau, lle y cynnalient lysoedd barn, ac y trinent achosion perthynol i'r rhai dan eu harglwyddiaeth hwy. Yr oedd niferi, nas gŵyr neb eu rhif, o breswylwyr yr hen oesoedd hyny megis barbariaid, yn rhedeg trwy y coedwigoedd, gan gyfranogi o fywyd y bwystfilod gwylltion, eraill yn byw yn heidiau—pob haid yn gwneyd llwyth, ac ar bob llwyth y ceid penaeth. Fel y mae teyrnwialen i frenin, ceid fod pastwn neu ffon i bob penaeth. Defnyddid hwn i gadw trefn ar y tylwyth yn y faenor, yn ogystal a'r praidd yn y gorlan. Felly yr oeddynt yn Israel, penaethiaid yn ddiameu oedd Abram, Isaac, a Jacob. Yr oedd gan Jacob. ei ffon, elai a hi gydag ef i bob man, a bu farw "a'i bwys ar ben ei ffon."
CYNFFONA. Mae y gair "cynffona" yn gyfystyr a gwenieithio, neu ffalsio fel y dywedir. Tebyg fod perthynas rhyngddo â fawning y Sais, od oes, pa un o'r ddau yw yr hynaf—cynffona ynte fawning?
CHWECHEINIOG CAM.—Hen arfer fyddai camu darn o arian i'w gadw yn y llogell, megis wy addod mewn nyth iar.—"Mae man i gamu mwnai."—Cywyd St. Cowrdaf, o oesol goffadwriaeth—sant gwarcheidiol hen Eglwys Aber—erch.
