Prawfddarllenwyd y dudalen hon
- gan achosi annghydffurfiad yn y corff, yn nghyd â'r pen o faintioli annghymesur. Gelwir ef mewn rhai manau yn "Llechau," yn golygu yr un anhwyldeb corfforol, y naill yn air Saesneg a'r llall yn Gymraeg.
- Mae pawb a'i hai arno.
- Mae piso dafad yn ganwaith mwy o werth na biswail buwch.
- Mae pob twf blwydd yn naill ai porthiant ai gwrtaith.
- Mae wedi myn'd yn goffi crystyn arno.
- Mae dau fath o ofid yn y byd—gofid y tlawd a gofid y cyfoethog; trallod y rhy fach a thrallod y gormod. Gofid a thrallod y rhy fach yw cymhwysiad priodol y "coffi crystyn" crybwylledig, fel y dengys y chwedl ganlynol, ag sydd ar ei haden hyd heddyw yn ardal Llanystumdwy, sef, ddarfod i ffermwr rhwydd lawn o gyfoeth, ag oedd yn byw yn y Berkin, mewn dibrisdod a thymher ddrwg dros fesur, sèn—gyfarch hen wraig dlawd a adnabyddid wrth yr enw Aels Glan 'r Afon, fel hyn:—" Mae nhw'n deydi mi eich bod yn eich tê a'ch tost bob dydd, Aels." Ac ebe'r hen wraig, o dipyn i beth yn yswil ac ofnus, eithr mewn ysbryd prudd ac isel, gan droi ei dwy fawd o gylch eu gilydd: "Gyda'ch cenad, syr, tost iawn ydi bwyta tipyn o fara haidd wedi ei grasu o flaen tân gleuod, a'i falu i ddw'r a halen neu ddw'r a thriog. Bryd arall, crystyn wedi mwy na hanner ei losgi i wneyd 'coffi crystyn o hono. Dyna'r tê a'r tost ydw i'n gael, syr." Haws dychymmygu na darlunio profiad yr hen wraig, tra'r oedd gofid ar ei oreu yn ei mynwes. Ai tybed fod y ffermwr crybwylledig yn ystyried ei chyflwr? Efallai ei fod; efallai nad oedd.
