Neidio i'r cynnwys

Tudalen:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu/326

Oddi ar Wicidestun
Prawfddarllenwyd y dudalen hon
Nid dryghin ond gwynt.
Nid hawdd yr ardd ŷch heb gymhar.
Nid oes dim gonestach na thir, fe ddengys yn gywir y driniaeth fo'n gael.
Nid oes i bob ci ond ei ddydd.
Nid pob dydd y lleddir mochyn.
Nid rhodd a gymhellir.
Ni lwydd ond cyfiawnder.
Nis gellir cadw torth a'i bwyta.
Ni wna'r môr waeth na boddi.
Ni wyr y bore teg ba wrth-hin a lŷn wrth ei gynffon.
O cheri fi câr fy nghi.
Coelir mai y ci yw y callaf a'r mwyaf synwyrol o'r holl greaduriaid a gyfrifir yn ddireswm; a chydnabyddir ef yn gyffredin fel cydymaith a chyfaill ffyddlon ac anghyfnewidiol yn ei serch. Yr oedd yn un o'r creaduriaid hyny a addolid yn mhlith hen baganiaid y Dwyrain. Rhyfedd, onide, fel yr hoffa pobl o ryw fath ymlynu wrth hen arferion tebyg, hyd y nod yn ein dyddiau ni. Mor fynych y cura mynwesau coeg—foneddigesau ein gwlad yn erbyn penau cwn yn lle penau eu plant eu hunain, yn ddiystyr o'r ddyledswydd neillduol o fagu eu plant a'u dwyn i fyny fel y dylid dwyn i fyny blant—nid eu cyflwyno i ofal ac i fynwesau estroniaid.
O ddilyn oferddyn ai dithau yn furgun.
Ofer ymryson â gof yn ei efail.
Oni wnawn dda na wnawn ddrwg.
Os chwynu'r goesgoch, rhaid chwynu'r benboeth hefyd.
Tyfolion gwylltion ydynt y goesgoch a'r benboeth. Chwŷn, enw lliosog; chwynog, ansoddair; ac yn drachefn ar dafod gwlad, yn ei droi i unig—chwynogyn, megis, a