Neidio i'r cynnwys

Tudalen:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu/328

Oddi ar Wicidestun
Prawfddarllenwyd y dudalen hon
gamdriniaeth, ond "tair oes mul"—byw yn hir—hirhoedledd olygir wrtho.
Teila it' dy hun, calcha i'th fab, cleia i'th ŵyr.
(1) Teila it' dy hun.—Os felly, gyda ffawd, ac estyniad dyddiau einioes, derbyniai y tad, yn bersonol, elw oddiwrth ei lafur. (2) Calcha i'th fab.—Parha effaith calch i ddwyn cynnyrch dros ystod ugain mlynedd. Pe y tad wedi cyrhaedd oriau prydnawn einioes, gallasai ei fab, yn unol â threfn amser, fel olynydd, feddu a medi ffrwyth ei lafur ef. (3) Hir, a braidd hwy na hir, yr ystyrid disgwyl unrhyw fath o gynnyrch oddiwrth gyffaeth clai; ond os tir ysgafn, llac, neu rydd, bernid gan ddoethion yr hen amser, fod clai, mewn ystod o amser lled faith, yn ardymheru ac yn addasu y cyfryw i ddwyn cnydau rhagorol. I le o'r fath, dygid ef yn domeni bychain ar hyd braenardir fel llosgedigion ereill, megis lludw aelwyd, calch, tywyrch, &c. Ceir ar hyd a lled y wlad, yma a thraw, weddillion ac enwau amryw fathau o hen odynau, megis odynau calch, odynau cywarch, odynau brag neu haer, odynau bracio, odynau clai, &c. Amlwg yw, yn mhlith ereill o fewn cylch cymharol ddiweddar, y gwneid defnydd ymarferol o'r odynau clai yn ardaloedd gorllewinol Lleyn, yn fwyaf neillduol oddeutu Penllech, a bod amledd y toriadau dyfnion a welir ogylch yn dwyn nodau eglur o'r hyn a gludwyd ymaith o'r clai i'r perwyl crybwylledig.
Tra pisom yn loew cardoted y meddyg.
Tri goleuni nos, niwl, gwynt, ac eira.
Tywyll for a goleu fynydd wnelai hindda yn dragywydd.