Neidio i'r cynnwys

Tudalen:Llen gwerin Sir Gaernarfon.djvu/44

Oddi ar Wicidestun
Prawfddarllenwyd y dudalen hon

12 Os gwyliau fis Ionawr fydd hafaidd a hyfryd
Yr hin fydd auafaidd hyd wyliau Mai hefyd.

13 Os tyf porfa yn nechreu'r flwyddyn,
fe dyf lai yn mis Mehefin.

14 Tir dan ddwfr—prinder.

15 Tir dan eira—bara.

Gelwid eira yn "Faeth Ionawr." Y mae oerni Ionawr mor lesol ag awelon gwlithog Mai. Pan y byddo ansawdd yr hin yn dyfod mor oer a bod y llysiau yn mherygl dinystr y lleithder fyddo yn yr awyr a ddisgyn yn eira ar wyneb y tir, yn haen ar ol haen, dyma y fantell oreu i gadw bywyd yn y cynnyrch. Rhwystra yr awyr fyddo o dan, neu rhwng, haenau yr eira, i'r gwres ddiangc o'r ddaear, nac i oerni y wybren dreiddio i mewn iddi.

16 Gwanwyn yn Ionawr argoela flwyddyn
ddrwg

17 Os cân yr adar cyn Chwefror
hwy a gwynant cyn Mai.

18 A hauo'i geirch yn Ionor
A gaiff aur a phres yn drysor,
Ond yr hwn a hauo'n Mai
Gaiff wneyd y tro ar lawer llai.

1 Mis CHWEFROR, anaml ancwyn,
Llafurus pâl ac olwyn.

2 Chwefror chwerw—porchell marw,
Ond os bydd byw fe dry y derw.

3 Chwefror chwyth y neidr o'i nyth.
Mawrth cadarn a'i tyn hi allan.

4 Chwefror chwyth y 'deryn bach oddiar ei nyth.

5 Chwefror yspail cawr.