10 Gwae oferwr yn nghynhauaf.
11 Haf oer, gauaf cynhes.
12 Ni adawodd haf sych newyn erioed ar ei ol.
13 Hinon heddwch a wna bob tymmor yn haf.
14 Mor fin-gauad a llyffant fis Medi, neu lyffant y
cynhauaf.
Os gwlyb y cynhauaf, prin ffrwythau'r coed y flwyddyn ddilynol. Os poeth y cynhauaf, crebachlyd ac ysgafn y cynnyrch. Boreu niwliog ddechreu y cynhauaf, a ddilynid yn gyffredin â phrydnawn gwresog.
Yr oedd gan yr hen bobl eu Lleuad Fedi, Lleuad Gynhauaf, Lleuad naw nos oleu, fel ei gelwid. Yn nghylch adeg y cyhydedd cynhauaf, tua diwedd mis Medi, pan fo y lloer yn llawn, bydd yn codi ar fachludiad haul dros lawer o nosweithiau dilynol, drwy yr hyn yr estynir y dydd, megis, a hyny pan y bo rheitiaf wrtho o un adeg o'r flwyddyn—yn mis goreu y flwyddyn, mis llenwi'r ysguboriau, &c. Bydd y lleuad hon mor ddisglaer fel y gellir yn hawdd ddarllen wrth ei llewyrch, a phob tŷ a thwmpath yn taflu eu cysgodion fel y gellir mesur eu hymylau. Yr oedd ganddynt hefyd eu "dyhirog," sef eu lleuad newydd, yr hon a olygai dywydd garw yn ystod y mis; ac a ddiarebid ganddynt, yn y cymmeriad
15 Nid hir yr erys dyhirog heb ymddangos.
16 'Sgrympiau Gwyl Grog, neu Ddrycin y Cyhydedd.
1 MIS HYDREF,—hydraul echel,
Chwarëus hydd, chwyrn awel.
2 Hydref llon cyfarwar.
3 Hydref teg wna auaf gwyntog.
