sefyll o'n plaid, a'n hamddiffyn yn nghanol tymhestloedd trymion, digon yn wir i lethu pob nerth naturiol, ac i ddadymchwel yr hyn na adeiladasid ar y graig."
Ymddengys fod Mr. Harris yn cwbl gredu ei fod wedi cychwyn a dwyn yn mlaen y sefydliad dan arweiniad dwyfol, a bod amddiffyniad dwyfol wedi bod arno. Codai y grediniaeth, tybygid, oddiar y gogwyddiad a gaed mewn cynifer i ddod iddo; ac oddiar y cynorthwy a gaed ynddo, ac wrth ei ddwyn yn mlaen. Ymddengys wrth amryw o'i ymadroddion, fod Mr. Harris yn cymeryd ei arwain gan ryw ogwyddiad neu gynhyrfiad tufewnol ynddo ei hun. Gwrandawai ar y tueddiad tufewnol hwn fel ar lais Duw. Tybiai fod yr Arglwydd yn amlygu iddo ei ewyllys yn y modd yma, ac mai pechod ysgeler ynddo a fuasai ei wrthdaro, neu ei esgeuluso. A diau genyf, pan y byddai y teimlad hwnw yn cyd-daro ag ewyllys datguddiedig Duw yn ei AIR, y dylasai ufyddhau iddo, a dysgwyl amddiffyniad Duw drosto; ond pan y teimlid rhyw gynhyrfiad cryf at beth nad oedd cymhelliad ato yn y Beibl, yr oedd yn wahanol. Peryglus, tybygwn i, a fuasai galw un sefydliad yn ddwyfol ar sail y cyfryw gynhyrfiad. Ac os camgymerodd Mr. Harris hefyd, tybygwn mai oddiyma y cododd; edrychai ar gynhyrfiad ei feddwl yn ormodol fel rheol ei ymddygiad. Yr oedd egwyddorion yr efengyl yn nerthol weithio ynddo ef, mae'n wir, fel na ruthrodd i bethau ysgeler ac atgas; ond yr oedd ynddo ddigon o anmherffeithrwydd i beri camsyniad ac annoethineb. Ar ol hyn, arweiniwyd ef yn yr un modd i gymeryd arno swydd milwr, dros y brenin. "Efe a gwbl berswadiwyd yn ei feddwl fod Ysbryd Duw," medd ei fuch-draethwr, "yr hwn a'i hanfonodd gyntaf i bregethu y gair, mewn modd anghyffredin, yn ei ddanfon yn awr mewn modd anarferol i amddiffyn y gair, ac i offrymu ei einioes, os rhaid fyddai, dros y gwirionedd a bregethai, a thros y rhyddid a fwynheid yn y deyrnas hon." Brawychid y deyrnas ar y pryd, rhag ei goresgyn gan y Ffrancod; a rhai o foneddigion sir Frycheiniog a gynygiasant iddo swydd neu gommisiwn yn Militia y sir hòno. Gwedi gosod yr achos o flaen y teulu, a cherbron yr Arglwydd mewn gweddi, cytunodd i dderbyn y swydd, ar yr ammod i gael rhyddid i bregethu yr efengyl lle bynag y dygwyddai ei fod. Yn y canlyniad, yn y fl. 1760 efe a ymunodd â'r Militia, gan ddwyn gydag ef bedwar-ar-hugain o wŷr o ewyllysgaryddion o blith y teulu yn Nhrefeca. Yr oedd deuddeg o'r gwŷr hyn ar draul Mr. Harris ei hun. Cafodd swydd banerwr (ensign) ar y cyntaf; ond wedi hyny, gwnaed ef yn gadben. Wedi bod dair blynedd yn y Militia, yn symudol mewn gwahanol barthau o Loegr, a chael cyfleusderau i bregethu yr efengyl yn mhob man yr arosent, efe a'i wŷr a ddychwelasant i Drefeca. Treuliodd weddill ei oes gyda'r teulu yno, oddigerth ychydig o deithiau a gymerodd weithiau i bregethu yn Lloegr a Chymru. Ai ef a'i holl deulu i eglwys y plwyf yn rheolaidd bob Sabboth; a gweinyddid swper yr Arglwydd i'r teulu ar eu penau eu hunain gan y ficer, bob mis, er y fl. 1764, a threfnwyd iddynt gael y llofft i ganu ynddi yn yr addoliad bob Sabboth.
