pe bai arni eisiau i'r plant ddeall y drychineb a gymerodd le tra'r oeddynt yn wael. Dyma'r unig ffordd y gallai ddweud wrthynt. Pwy a ŵyr?
Pan oeddem yn byw yn Nhŷ'r Ysgol y Garn 'roedd gennym dri chyfaill od iawn-ci, cath ac iâr—ni welais erioed driawd cyffelyb. Retriever du oedd Teigar, y ci, ac hen gi ffeind iawn oedd. Cysgai'r nos ar fat yn y gegin gefn, a byddai'n rhaid iddo gael y gath i gysgu yn ei gesail bob nos, a'r iâr i glwydo yn ymyl. 'Roedd rhyw ddealltwriaeth rhyfedd rhwng y tri; y ci oedd y mistar, a'r ddau yn ufuddhau. Dwedai William fy mrawd y byddent yn deall iaith ei gilydd!
'Roedd Teigar wedi hen arfer chware gyda'r bechgyn mwyaf yn iard yr ysgol. Aeth, hwyrach, yn or-chwareus, a chan ei fod yn gi pur fawr byddai gan y plant lleiaf ei ofn, ac yn aml byddai'r ffaith yn esgus i'w cadw o'r ysgol. Clywsom fod eisiau ci ar Richard Parry, Tremadog, chwe milltir o'r Garn, a phenderfynwyd rhoi Teigar iddo. Cadwodd Richard Parry ef yn rhwym wrth gadwyn am fis. Tybiai fod Teigar wedi hen gartrefu erbyn diwedd y mis a gollyngodd ef. Ond, y foment y cafodd Teigar ei hun yn rhydd, aeth nerth ei draed tua'r Garn. Cyrhaeddodd Dŷ'r Ysgol amser te, pan 'roeddem i gyd wrth y bwrdd. Aeth Teigar drwy'r ystafell heb gymryd sylw ohonom ac yn syth i'r gegin gefn lle gorweddodd ar y mat a'i glustiau i lawr. Edrychodd arnom gyda cil ei lygaid, a golwg euog iawn arno, yn union fel plentyn drwg yn gwybod ei fod wedi gwneud rhywbeth o'i le. Ben bore drannoeth cychwynnodd William i fynd a'r ci yn ôl i Dremadog. Dilynodd Teigar ef heb drafferth nes iddynt gyrraedd pen gallt Penrhuddros. Yna neidiodd dros y clawdd i'r cae. Aeth William ar ei ôl, a dyna lle cafodd Teigar yn gwledda ar ddafad wedi ei lladd. Mae'n rhaid ei fod wedi ei lladd y diwrnod cynt ar ei ffordd i'r Garn. "Toedd ryfedd iddo edrych mor euog pan gyrhaeddodd Dŷ'r Ysgol. Ofer oedd gwneud dim a'r ci unwaith iddo gael blas ar ladd dafad, ond ei saethu. A dyna ddiwedd trist y cyntaf o'r triawd.
