Neidio i'r cynnwys

Tudalen:Tudur Aled (JMJ).djvu/32

Oddi ar Wicidestun
Prawfddarllenwyd y dudalen hon

farddoniaeth mewn sôn am "wylo chwart" neu "wylo dau alwyn", ond pan ddywedai Tudur—

"Pe caid troi i enaid draw,
A'i roi eilwaith er wylaw,
Ef a wylid am Felwas
Oni fai'r glyn yn fôr glas",


y mae grym y weledigaeth o orlifiad y glyn, a ymrithiodd i'w ddychymyg ac a ddygir mor fyw ger ein bron, yn cyfiawnhau aruthredd yr ormodiaith.

Nid oherwydd eu cynghanedd, ond yn rhinwedd y meddwl sydd ynddynt, yr aeth y llinellau hyn o'i waith yn ddiarhebol:

"Ysbys y dengys y dyn
O ba radd y bo'i wreiddyn."


Y mae ganddo lawer pennill arall â gwell a dyfnach meddwl ynddo, megis hwn:

"Rhaid i'r un y rho Duw ras
Gydgerdded gydag urddas";


neu hwn, am gwymp y cadarn:

"A'i lun gwrol yn gorwedd,
Ef a wna i'r beilch ofni'r bedd."


Dengys ei adnabyddiaeth o ddynion mewn llinellau fel y rhai hyn:

"Y fynwes a fo anhael
A fwrw rhoi yn fai ar hael";


neu—

"Fe wna gwan o fewn ei garn
Ryw hocedion i'r cadarn."


Y mae'n hysbys fod ei farwnadau yn agor a phennill cryf, i hoelio sylw'r gwrandawr; ond os chwilir y penillion, fe welir nad y gynghanedd, er ei chryfed, yw prif elfen eu nerth. Yn y rhan fwyaf y mae rhywbeth cynhyrfus, beiddgar, mawreddog yn y meddwl: megis—

"Duw oruchaf, edryched
Fal y dug Crist flodau Cred";