Neidio i'r cynnwys

Tudalen:Y Wers Olaf.djvu/20

Oddi ar Wicidestun
Prawfddarllenwyd y dudalen hon

yn mynd a dod uwchben, ar fedr cau'r cistiau! oherwydd yr oeddynt i fynd i ffwrdd drannoeth, i fyw i'r wlad am byth.

Er hynny, bu yn ddigon gwrol i fynd ymlaen â'r gwersi hyd y diwedd. Ar ol ysgrifennu cawsom wers ar hanes, yna aeth y plant bach drwy eu Ba, Be, Bi, Bo, Bu. Obry ar ben pellaf yr ystafell yr oedd yr hen Hawser wedi gwisgo ei sbectol, a chan ddal ei lyfr â'i ddwy law, sillafai'r llythrennau gyda'r plant. Gwelwn ei fod yntau hefyd yn gwneuthur ei oreu; crynai ei lais gan deimlad, a swniai mor rhyfedd i'n clyw nes bod awydd ar bawb ohonom chwerthin ac wylo. A! mi gofiaf byth am y wers olaf honno!

Cyn hir, tarawodd cloc yr eglwys ddeuddeg, yna canodd y gloch. Ar yr un funud seiniai utgyrn y Prwsiaid—ar eu ffordd o gae'r ymarfer—dan ein ffenestri. Cododd Mr. Hamel yn welw o'i gadair. Erioed ni welais ef yn edrych mor dal.

"Gyfeillion," eb ef, "gyfeillion, yr wyf . . . yr wyf . . .

Ond yr oedd rhywbeth yn ei dagu. Ni fedrai orffen ei frawddeg.

Yna trodd at yr astell, cymerodd ddarn o sialc, a chan wasgu'n galed, ysgrifennodd mor fras ag y gallai:

FFRAINC AM BYTH.

Yna safodd yno gan bwyso ei ben ar y mur, a heb ddywedyd gair, gwnaeth i ni arwydd â'i law:

"Mae'r cwbl drosodd. Ewch adref."