Neidio i'r cynnwys

Tudalen:Y Wers Olaf.djvu/52

Oddi ar Wicidestun
Prawfddarllenwyd y dudalen hon

Ar y funud honno aeth heibio i ni wraig a llanc bychan mewn dillad duon, a chanddynt Lyfrau Gweddi mawrion goreuredig, ac aethant i mewn i'r ffermdy.

Ychwanegodd y dyn:

Meistres a'r mab ieuengaf yn dychwelyd o'r offeren. Ânt yno bob dydd er pan laddodd y bachgen ei hun. A! syr, y fath anrhaith! Gwisg y tad o hyd ddillad y bachgen a fu farw. Ni fedr neb gael ganddo eu gadael . . . Hoi! Geffyl!"

Ymysgydwodd y cerbyd at gychwyn. Minnau, yn awyddus i glywed mwy, a ofynnais i'r gyrrwr am gael esgyn i'w ymyl, ac i fyny yno, yn y gwair, y cefais gwbl o'r hanes drylliog hwn.

Ian oedd ei enw. Llanc braf, ugain oed oedd, yn addfwyn fel geneth, yn gryf ac wyneb-agored. Gan ei fod yn olygus iawn, cai sylw'r merched, eithr am un yn unig y meddyliai efe, un fechan o Arles, mewn pali ac eddi i gyd, a gyfarfuasai unwaith ar y campfaes yn Arles. Ar y dechreu nid edrychid yn ffafriol ar y cysylltiad hwn yn y fferm. Dywedid mai hoeden oedd yr eneth, ac nad rhai o'r ardal honno oedd ei rhieni. Ond dymunai Ian â'i holl enaid ei ferch o Arles. Dywedai:

"Byddaf farw onis caf."

Bu raid ildio. Penderfynwyd eu priodi ar ol y cynhaeaf. Yna, un nos Sul, yng nghyntedd y ffermdy, yr oedd y teulu ar orffen eu cinio. Yr oedd bron yn wledd neithior yno. Ni chynorthwyai'r ddyweddi, ond yfesid i'w hiechyd da lawer gwaith. Daeth dyn at y drws, ac mewn llais crynedig, gofynnodd am gael siarad â'r meistr, Stephan, ag ef yn unig. Cododd Stephan ac aeth allan i'r heol.