gyntaf er ys pan adawsai ei gartref; ac mor felys oedd yr hûn i'r unig blinedig, fel yr oedd yr haul wedi symud amryw raddau o'r gorwel cyn iddo agor ei lygaid.
Am dair wythnos, bu'n mynd ôl a blaen ar hyd y lagoon i'r llong gyda'r cwch—mynd un bore, aros ar y llong dros y nos, a dychwel drannoeth gyda llwyth o angenrheidiau; ac erbyn diwedd y tair wythnos, yr oedd wedi cludo ystorfa dda o'r llong, o ymborth, dillad, llyfrau, arfau, llestri, offerynnau, etc.,—mewn gair, credai ei fod wedi cludo popeth a fyddai'n debyg o fod yn ddefnyddiol iddo yn ei fywyd ar yr ynys. Yna cymrodd bleser mewn trefnu'r tŷ, a'i wneud mor gartrefol yr olwg ag y gallai. Yn ei gist 'roedd ganddo ddarlun o'i dad a'i fam, a chrogodd ef ar fur y bwthyn uwchben ei wely. Yn ystod yr wythnosau a'r misoedd dilynol, cafodd lawer o bleser o ddarllen y llyfrau a ddygasai gydag ef o'r llong. Dechreuodd hefyd gadw dyddiadur, a chofnodai'n fanwl bob dydd ei weithrediadau, ac yn aml iawn, ei fyfyrdodau a'i brofiad. Gellir meddwl iddo wneud defnydd, y cyfle cyntaf posibl, o offerynnau'r capten i gymryd yr haul er mwyn penderfynu ymhle yr oedd. Gwnai safle'r ynys yn 174°W, 12°S., ond wrth iddo ymgynghori a'r chart, nid oedd ynys o fath yn y byd wedi ei nodi i gyfateb i'r lle hwnnw! Methai'n lân a deall y dirgelwch; yr oedd yn ddigon sicr ei fod yn defnyddio'r offerynnau'n briodol, ac eto nid oedd ynys wedi ei marcio i fod yno. Ai tybed ei fod wedi darganfod ynys oedd heb ei darganfod hyd hynny? Prin y credai hynny; ond yr oedd yn sicr o un peth: os oedd ei gyfrif ef yn gywir, yr oedd dros ddau can mifltir i'r gorllewin o Rahiti, ac felly rhaid fod yr hyrddwynt wedi chwythu'r llong y pellter hwnnw cyn ei dryllio.
