XV.
"Y DDAFAD DDU."
YN yr amser gynt nid oedd ffair Gymreig yn gyflawn heb fod ynddi werthwr almanaciau a chanwr baledi.
Aeth yr almanaciau allan o arferiad pan ddaeth llyfrau rhad i ddwylo ein cenedl, ond parhaodd y baledi mewn bri hyd ein dyddiau ni.
Y rheswm am hyn, efallai, yw bod y faled yn canu am ddigwyddiadau oedd wedi cynhyrfu y wlad eisoes, megis tanchwaäu, neu ddyn-laddiadau.
Y ddwy faled fwyaf poblogaidd yng Ngwent a Morgannwg oedd "Y Ferch o Blwyf Penderyn," a "Ffarwel i Langyfelach," ond y goreuon, ar gyfrif eu teimlad byw yn bennaf, oedd "Anfon lythyr, Deio bach!" a "Morgan yn mynd i Awstralia."
Llawer gwaith y clyswom lais soniarus yn canu ar ben ffair fel hyn:
.jpg)
Morgan bach fy machgen annwyl, Ie 'machgen bach di-nam;
Aros,rho dy glust i wrando Ar gynghorion dwys dy fam,
