Yn Llefaru Eto/John Parry Byr-hanes

← John Parry Fel Pregethwr

Yn Llefaru Eto gan Anhysbys

John Parry Pregeth—Gogoniant Seion, Salm lxxxvii →

Byr-hanes

Y mae un lle arall heblaw y pulpud, lle pur agos i'r pulpud, ag y temtir ni, cyn cloi i fyny yr ychydig sylwadau hyn, i ddweyd ychydig am Dr. Parry ynddo, sef fel arweinydd yr ymddiddan yn y Cyfarfod Eglwysig. Yn y lle hwn yr ydoedd lawn cymaint, os nad yn fwy, nag yn y pulpud. Cynllun o gwrdd eglwysig yr ystyriem "Seiat y Bala" yn yr amser y byddai Dr. Lewis Edwards yn llefaru yn fynych ynddi, gan arwain y cyfarfod, a'r Dr. Parry yn arwain y rhyddymddan am bethau ysbrydel. Nid ydym yn disgwyl gweled ar y ddaear ragorach cyfarfodydd eglwysig na'r rhai hyny. Tybiwn eu bod y pethau agosaf ellid gael i gyfarfodydd yr eglwysi boreuol, pan oedd y saint " yn parhau yn athrawiaeth ac yn'ghymdeithas yr apostolion, gan foli Duw a chael ffafr gan yr holl bobl." Gwnelai Dr. Parry yr eglwys yn un aelwyd fawr gynes, pawb yn teimlo eu bod yn aelodau o'r un teulu, ac yntau yn arwain yr ymddiddan. Clywsom lawer o ymresymu ar ol hyny ar y dull goreu o "gadw seiat;" ie, clywsom rai yn myned mor bell ag i ameu a oedd y fath gyfarfod a "seiat brofiad" yn angenrheidiol o gwbl: ond teimlem y gallem fforddio gwenu yn gomfforddus am ben yr holl faldordd hwn. Byth ar ol bod yn seiat y Bala yr adeg hono, nid y peth mawr i ni oedd y " dull," ond y defnyddiau, a'r un peth, i'n bryd ni, fyddai i Gristion neu eglwys i geisio byw heb gyfarfod eglwysig ag a fyddai i ddyn byw geisio bodoli heb anadlu. Dull cyffredin Dr. Parry yn y cyfarfod eglwysig ydoedd yr un ag yn ei ddosbarth yn yr Athrofa, ac wrth holwyddori yn y Cyfarfod Ysgolion, sef tynu meddyliau allan. Fel rhiniwr medrus tynai brofiad allan yn ddi-drafferth, ac nis gallai neb fod yn fud neu fyddar o fewn cylch ei ddylanwad. Diferai yr adnodau gan enaint, a pheraroglid dyddiau yr wythnos, a'u gorchwylion cyffredin, gan yr eneiniad a geffid yn y cyrddau eglwysig wythnosol. Disgyned arnom ddeuparth o'i ysbryd llednais a gostyngedig ef, a bedyddier ni yn ehelaeth a'r eneiniad hwnw a wnaeth ei goffadwriaeth mor beraroglus.

Ganwyd Dr. Parry yn Bersham, gellaw Gwrecsam, Mawrth 23, 1812. Gwr hynaws a charedig oedd ei dad, ac ystyrid ei fam yn un o'r gwragedd cyflymaf ei deall, ac o ysbryd gwrol. Saesneg arferid yn y pentref y'i ganwyd, fel nad oedd yn mlynyddoedd cyntaf ei oes yn gwybod nemawr ddim Cymraeg. Pan oedd yn 12 oed, symudodd ei rieni i Manchester, ac ymunasant â'r achos Cymraeg. Daeth yn fuan i gymeryd dyddordeb yn yr achos, yr Ysgol Sul yn enwedig. Yn 1837, dewiswyd ef yn flaenor, a gwelwyd yn fuan fod ei duedd at fyned yn bregethwr. Yn 1838 daeth yn efrydydd i'r Bala, ac ym roddodd yn ddiflin i'w holl efrydiau. Aeth i Edinburgh ya 1841; ac yn Awst, 1843, ceir ei fod wedi ei benodi yn athraw yn Ngholeg y Bala, ac yma y treuliodd weddill ei oes. Yn nghylch Penllyn yn benaf y treuliai ei amser mewn gwaith cyhoeddus. Am ddeng mlynedd bu yn dyoddef dan afiechyd a ymddangosai o natur y parlys yn ei fraich dde, ond er y gwendid hwn bu ei yni gyda'i ddyledswyddau yn rhyfeddol. Yn Ngorphenaf, 1873, derbyniodd y gradd o D.D. Daeth y diwedd i raddau yn anysgwyliadwy. Rhai o'i eiriau diweddaf, oeddynt:—" I am going to God's rest." Ac ar y 19eg o Ionawr, 1874, efe a hunodd, wedi iddo wasanaethu ei genhedlaeth trwy ewyllys Duw.

Pan yr äi
I'w bwlpud eilwaith, gell'sid meddwl mai
'R pregethwr oedd yn unig, gan mor llawn
Oedd rhiniau'r brynedigaeth drwy ei ddawn.
Addurnol arddull, heb yr ofer wych;
Y coeth a'r athronyddol, heb y sych:
Gallasai weithio allan feddwl mawr,
A'i ddangos gefn a gwyneb, nen a llawr,
Nes aem o'i ogylch:—safai erbyn hyn
Fel palas o oleuni ar ryw fryn,
Na fu yn gorphwys arno niwl erioed,
Na neb yn meiddio amheu wrth ei droed.

Ei arddull ydoedd gynllun llawn
O weinidogaeth uchel iawn—
Mawr ganol bwynt ei ddysg a'i ddawn
Oedd Crist a lawn ei groes.